การเลี้ยงกุ้งทะเลเป็นเป็นอุตสาหกรรมการเกษตรที่สร้างรายได้ให้กับประเทศที่มีมูลค่าสูงอันดับต้นๆของไทย แต่การเลี้ยงกุ้งทะเลโดยเฉพาะกุ้งกุลาดาไม่สามารถขยายกาลังการผลิตให้มากขึ้นได้ ทั้งๆ ที่เกษตรกรมีศักยภาพที่ดีที่จะดาเนินการได้ ทั้งนี้เนื่องจากประสพปัญหาโรคระบาดในกุ้งกุลาดาอย่างหนัก การแก้ไขทาได้ไม่เต็มที่เนื่องจาก ความรู้พื้นฐานที่เกี่ยวกับกุ้งกุลาดามีอยู่อย่างจากัด โดยเฉพาะในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกันซึ่งมีความสาคัญต่อความทนทานต่อโรคร้ายที่มาคุกคาม ในงานวิจัยนี้จึงได้ทาการศึกษาในระดับโมเลกุลของ lectin ในกุ้งกุลาดา โดยเน้นไปที่ lectin ที่เป็น sialic acid binding protein ซึ่งในการศึกษาเบื้องต้นพบว่าในกุ้งกุลาดามี monodin ซึ่งเป็น lectin ที่มีความสามารถในการยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรียที่เป็นสาเหตุของโรคในกุ้งกุลาดาได้ โดยการวิจัยจะเริ่มจากการแยกสกัด sialic acid binding protein จาก haemolymph ของกุ้งกุลาดา โดยใช้ fetuin agarose column chromatography ได้โปรตีนที่มีคุณสมบัติ haemagglutinating activity และเมื่อแยกด้วย SDS-PAGE พบว่าประกอบไปด้วย peptide หลายขนาด ตั้งแต่ 23.7 ถึง 60 kDa จากนั้นจึงนา peptide 3 ชิ้นที่ขนาด 31.2, 26.3, และ 23.7 kDa ไปทาการหาลาดับกรดอะมิโนที่บริเวณ N-terminal ด้วยเทคนิค automated Edman degradation เมื่อนาผลกรดอะมิโนที่ได้ไปเปรียบเทียบกับลาดับกรดอะมิโนที่บริเวณ N-terminal ของโปรตีนที่มีรายงานใน database ด้วยวิธี BLAST พบว่า peptide ทั้ง 3 ชิ้นไม่มีความคล้ายคลึงกับ lectin หรือโปรตีนอื่นๆ ที่มีรายงานมาก่อน จากนั้นทาการออกแบบ degenerate primer จาก peptide ทั้งสามเพื่อนาไปทาปฏิกิริยา PCR เพื่อหาลาดับนิวคลิโอไทด์ของยีนที่ควบคุม peptide ทั้งสาม ผลที่ได้คือมีผลผลิต DNA เกิดขึ้นหลายขนาดในแต่ละ primer combination และแต่ละเนื้อเยื่อของกุ้งแต่ผลจากการ BLAST พบว่า DNA ที่ได้ยังไม่ใช่ส่วนหนึ่งของยีนที่ควบคุม peptide ทั้งสาม นอกจากนี้ได้สร้าง cDNA library จาก haemocyte ของกุ้งกุลาดาโดยใช้ λgt11 phage และผลิต polyclonal antibody ที่จาเพาะกับ sialic acid binding protein ที่สกัดได้และใช้ antibody นี้ในการ probe หา phage จาก library ที่สร้างขึ้น แต่ผลที่ได้ไม่ประสบความสาเร็จอาจจะเนื่องจากยีนเป้าหมายอาจมีขนาดใหญ่หรือไม่สามารถผลิตโปรตีนได้อย่างเหมาะสมใน λgt11 phage ผลที่ได้จากการทดลองนี้จะเป็นแนวทางในการหาลาดับนิวคลิโอไทด์ของยีนที่ควบคุมการสร้าง sialic acid binding lectin ในกุ้งกุลาดำนี้ต่อไป Shrimp culture is one of the top agricultural industries in Thailand. It creates high economic value for the country. However, shrimp farming has not achieved its full production potential due to a number of problems. The most important one is a pandemic disease that causes a massive loss of shrimp production in Thailand and many countries in the region. This problem cannot be solved easily since the basic knowledge on the immunity or defense mechanisms of the shrimp that are important for confronting with pathogenic invasion are still limit. This study focused on the determination and characterization of lectin, sialic acid binding lectin in particular, in the molecular level. Earlier report indicated the existence of sialic acid binding lectin, named monodin, in P.monodon and it contained agglutination activity that was crucial for the growth inhibition of shrimp pathogens. This study was conducted on the isolation and identification of sialic acid binding protein in the haemolyph of P.monodon using fetuin agarose column chromatography. The result was purified protein that contained high haemagglutination activity. After ASDS-PAGE analysis, it revealed a number of peptides ranging from 23.7 to 60 kDa. Three of these peptides at the sizes of 31.2, 26.3, and 23.7 kDa were subjected to peptide sequencing using automated Edman degradation. The obtained N-terminal sequences were then compared to other reported sequences using BLAST analysis. The result revealed no match on the sequences of all 3 peptides with any of the peptide sequences in database. Furthermore, various pairs of degenerate primers were designed from the peptide sequences and PCRs were conducted in order to amplify partial fragments of the genes encoding these target peptides. These also provided negative results on the sequences. cDNA library was constructed from haemocyte of the shrimp and polyclonal antibody against the purified sialic acid binding protein was also produced. After probing the library with the antibody, the results also revealed no positive phage. These unsuccessful attempts were probably due to the possible large size of the encoding genes which made it so difficult to amplify the gene using PCR and the target protein might not be easily produced in λgt11 phage. Finally, the results from this study will be valuable for further investigation and determination on sialic acid binding protein in P.monodon and other penaeid shrimp.