ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

การศึกษาการเปลี่ยนแปลงในระดับโมเลกุลภายในเซลล์ประสาทภายหลังการติดเชื้อโรคพิษสุนัขบ้า

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : การศึกษาการเปลี่ยนแปลงในระดับโมเลกุลภายในเซลล์ประสาทภายหลังการติดเชื้อโรคพิษสุนัขบ้า
นักวิจัย : ศุขธิดา อุบล
คำค้น : การติดเชื้อโรคพิษสุนัขบ้า , การเปลี่ยนแปลงในระดับโมเลกุลภายในเซลล์ประสาท
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2541
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RSA3780005 , http://research.trf.or.th/node/4510
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

rabies virus เป็นจุลชีพที่ก่อให้เกิดโรคกลัวน้ำ (hydrophobia) ซึ่งเป็นที่รู้จักกันมานานกว่า ศตวรรษ แต่ยังไม่ปรากฎวิธีการรักษา ผู้ป่วยเมื่อเริ่มแสดงอาการจะต้องเสียชีวิตทุกราย การป้อง กันสามารถกระทำได้โดยการรับวัคซีนภายหลังจากถูกสัตว์ที่เป็นบ้ากัด ปัจจัยที่ทำให้การรักษาไม่ ประสบผลสำเร็จนั้นประกอบไปด้วยหลายประการ ปัจจัยหลักประการหนึ่งคือ กลไกการเกิดโรคยัง ไม่เป็นที่ทราบอย่างถ่องแท้ โครงการวิจัยนี้จึงได้ทำการศึกษากลไกการตายของเซลล์ประสาท ภายหลังการติดเชื้อ rabies virus โดยทำการศึกษาในสัตว์ทดลองควบคู่ไปกับการศึกษาการตาย ของเซลล์ประสาท (neuroblastoma cell time) ในหลอดทดลอง การติดเชื้อ rabies virus ใน mouse neuroblastoma cells ก่อให้เกิดการตายของเซลล์ดัง กล่าวด้วยกลไก apoptosis ซึ่งพิสูจน์ได้จากลักษณะ chromatin condensation และ DNA laddering ของเซลล์ที่ติดเชื้อ และเมื่อตรวจ DNA repairing system ของเซลล์ที่ติดเชื้อพบว่า การ degrade ของสาย DNA นั้น เกิดควบคู่ไปกับการเสื่อมสลายของ poly ADP-ribose polymerase (PARP) ซึ่งเป็น marker ตัวหนึ่งของ DNA repairing system การเสื่อมสลายของ PARP นั้น พบ ว่าเกิดขึ้นเนื่องมาจาก upregulation และ activation ของเอ็นไซม์ในกลุ่ม cysteine protease (ICE, CPP-32) โดยที่ PARP นั้นจัดว่าเป็น substrate ตัวหนึ่งของเอ็นไซม์ในกลุ่มนี้ นอกจากนี้ยังพบว่า apoptosis ใน neuroblastoma cells ที่ติดเชื้อนั้นถูกควบคุมโดยอัตราส่วนระหว่าง bcl-2 (apoptotic negative regulatorygene) และ Bax (apoptotic positive regulatory gene) พบ expression ของ bax เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ในขณะที่ bcl-2 ไม่เปลี่ยนแปลง การที่มี Bax เพิ่ม มากขึ้นจึงเป็นการกระตุ้น apoptosis ผลสรุปจากการศึกษาในหลอดทดลองคือ เมื่อ infect เซลล์ neuroblastoma ด้วย rabies virus จะมีการกระตุ้น การแสดงออกของ Bax ซึ่งเป็นสัญญาณให้ เซลล์ตัดสินใจเข้าสู่ programmed cell death การตายที่เกิดขึ้นนั้นผ่านทางการกระตุ้น ICE gene และ/หรือ protease ตัวอื่นๆ ส่งผลให้เกิดการทำลายของ DNA repairing system ดังนั้นเมื่อเกิด การทำลาย DNA โดยการทำงานของ endonuclease จึงไม่มีการซ่อมแซมและเซลล์ตายในที่สุด การตายของเซลล์ในหลอดทดลองข้างต้นได้นำมาศึกษาเปรียบเทียบกับการตายของสัตว์ ทดลองที่ได้รับเชื้อ rabies virus พบว่าเซลล์ประสาทของหนูที่ได้รับ fixed strain of rabies virus (CVS) และ street rabies virus (dog, bat strain) ตายโดยกลไก apoptosis เช่นเดียวกับเซลล์ใน หลอดทดลอง การเกิด apoptosis ในหนูทดลองนี้ไม่เกี่ยวข้องกับบทบาทของ immunological mediators ทั้งนี้เพราะหนูที่ได้รับยากดภูมิต้านทาน (T & B cells ไม่ทำงาน) เซลล์ประสาทที่ติด เชื้อก็ตายด้วยขบวนการเดียวกัน นอกจากนี้ยังพบว่า apoptosis ของเซลล์ประสาทนั้นเกิดขึ้นก่อน ที่หนูจะแสดงอาการป่วย การตรวจสอบ gene ที่เข้ามาเกี่ยวข้องพบในลักษณะเดียวกับเซลล์ใน หลอดทดลอง กล่าวคือ bcl-2 gene ไม่เปลี่ยนแปลง มีการ upregulate การแสดงออกของ ICE gene และนอกจากนี้ยังมีการแสดงออกของ Nedd-2 gene ผลการศึกษาจากโครงการวิจัยนี้และจากรายงานของนักวิจัยอื่นๆ พอที่จะสรุปพยาธิ สภาพของโรคพิษสุนัขบ้าได้อย่างกว้างๆ คือ เมื่อสัตว์ได้รับ rabies virus ไวรัสจากบาดแผลเดิน ทางเข้าสู่ระบบประสาทเจริญเติบโตใน neuron และการเจริญเติบโตของไวรัสนี้นทำให้เกิดการ กระตุ้นขบวนการ apoptosis ภายในเซลล์ที่ติดเชื้อ และเชื่อว่าในขณะที่ neuron เข้าสู่ apoptosis โดยที่เซลล์ยังไม่ dissociate นั้น neuron ดังกล่าวจะต้องปล่อย factors ต่างๆ ออกมาอย่างผิดปกติ ผลของ factors ต่างๆ เหล่านี้บวกกับขบวนการที่ยังไม่ทราบ ส่งผลให้เกิด leakage ของ blood brain barrier ติดตามด้วย influx ของ activated immune cells เข้าไปใน brain ซึ่งจะเป็นการ ขยายการตายของ brain cells ให้เกิดมากขึ้น อนึ่งการเกิด apoptosis ไม่สามารถอธิบาย clinical manifestration ของโรคได้ แต่คาดว่า factors ต่างๆ ที่ปล่อยมาจาก apoptotic neuron และบท บาทของ activated immune cells จะเป็นตัวกำหนด pasalytic หรือ encenhalitic type of rabies

บรรณานุกรม :
ศุขธิดา อุบล . (2541). การศึกษาการเปลี่ยนแปลงในระดับโมเลกุลภายในเซลล์ประสาทภายหลังการติดเชื้อโรคพิษสุนัขบ้า.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ศุขธิดา อุบล . 2541. "การศึกษาการเปลี่ยนแปลงในระดับโมเลกุลภายในเซลล์ประสาทภายหลังการติดเชื้อโรคพิษสุนัขบ้า".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ศุขธิดา อุบล . "การศึกษาการเปลี่ยนแปลงในระดับโมเลกุลภายในเซลล์ประสาทภายหลังการติดเชื้อโรคพิษสุนัขบ้า."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2541. Print.
ศุขธิดา อุบล . การศึกษาการเปลี่ยนแปลงในระดับโมเลกุลภายในเซลล์ประสาทภายหลังการติดเชื้อโรคพิษสุนัขบ้า. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2541.