มหาวิทยาลัยพายัพ เป็นมหาวิทยาลัยเอกชนในภูมิภาคที่มีสถาบันวิจัยและพัฒนาทำหน้าที่หลักในการส่งเสริมและสนับสนุนให้บุคลากรของมหาวิทยาลัยทำวิจัย เพื่อพัฒนาองค์ความรู้และความก้าวหน้าทางวิชาการ แต่ปัญหาที่พบตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาก็คือ งานวิจัยมีจำนวนน้อย ปัญหาเรื่องคุณภาพของงานวิจัย ขาดการบูรณาการงานวิจัยกับการเรียนการสอน ปัญหาเรื่องการใช้ประโยชน์จากการวิจัยการเชื่อมโยงงานวิจัยกับชุมชนและท้องถิ่น และที่สำคัญ ก็คือการขาด ทิศทางการวิจัยที่ชัดเจน เป็นรูปธรรม เพื่อนำไปสู่การแก้ไขปัญหาดังกล่าว จึงต้องมีการศึกษาวิเคราะห์ปัญหาระบบวิจัยของมหาวิทยาลัยพายัพทั้งระบบ ด้วยวิธีการศึกษาวิจัยทั้งในเชิงปริมาณและในเชิงคุณภาพโดยเน้นกระบวนการมีส่วนร่วมจากทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง มีการรวบรวมข้อมูลด้วยเทคนิคการสนทนากลุ่ม (Focus group) การสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth interview) ในกลุ่มผู้บริหารและคณาจารย์ การจัดสัมมนาระดมความคิดเห็นและการประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อให้ได้นโยบายและทิศทางการวิจัยที่ชัดเจนและเป็นรูปธรรม รวมทั้งรูปแบบการบริหารจัดการงานวิจัยที่พึงประสงค์ หลังจากนั้นก็ได้มีการทดลองใช้ระบบและกลไกดังกล่าว มีการติดตามประเมินผลและพัฒนาระบบ กลไกให้ชัดเจน และสามารถทำหน้าที่ขับเคลื่อนระบบวิจัยได้อย่างเต็มศักยภาพ ผลจากการศึกษามีดังนี้ ได้ทิศทางและนโยบายการวิจัยของมหาวิทยาลัยพายัพที่เน้นความสอดคล้อง ความเชื่อมโยงกับนโยบายการวิจัยระดับชาติ ระดับภูมิภาค แผนพัฒนาของรัฐและจังหวัด เน้นการสร้างเครือข่ายและความร่วมมือด้านการวิจัยระหว่างสถาบันการศึกษา ชุมชน หน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชน เน้นการวิจัยเชิงบูรณาการ การวิจัยประยุกต์และสามารถนำผลการวิจัยไปใช้ประโยชน์ได้จริงในด้านการเรียนการสอน ความก้าวหน้าทางวิชาการและการพัฒนาท้องถิ่นและสังคม ส่วนในด้านการบริหารจัดการงานวิจัยให้ความสำคัญกับการพัฒนาระบบการบริหารจัดการที่ใช้ทักษะการจัดการเชิงรุก ตลอดกระบวนการคือ การจัดการต้นน้ำ กลางน้ำและปลายน้ำ รวมทั้งการพัฒนากลไกการบริหารที่เน้น “การให้บริการ” รวมทั้งให้มีการติดตามประเมินผลเพื่อพัฒนาระบบให้ทำงานได้เต็มศักยภาพ สำหรับข้อค้นพบจากการวิจัยในครั้งนี้ อาจไม่ใช่ข้อค้นพบสิ่งใหม่ใดๆ ในเชิงทฤษฎีหรือในเชิงการปฏิบัติการ หากแต่คณะผู้วิจัยได้เรียนรู้และตระหนักถึงการที่จะไปสู่เป้าหมายของการบริหารจัดการงานวิจัยภายในสถาบันการศึกษาได้จำเป็นที่จะต้องมีองค์ประกอบดังต่อไปนี้ 1. มีระบบวิจัยที่มีทิศทางชัดเจน จะสามารถกำกับคุณภาพงานงานวิจัย จำนวนงานวิจัยการใช้ประโยชน์จากงานวิจัยได้ 2. มีระบบการบริหารจัดการงานวิจัยที่มีประสิทธิภาพในทางปฏิบัติ โดยมีลักษณะดังนี้ 2.1 การบริหารงานวิจัยที่มีลักษณะพลวัตรและความคล่องตัวสูง เน้นการใช้ทักษะการจัดการเชิงรุกได้ทั้งในระดับต้นน้ำ กลางน้ำและปลายน้ำ 2.2 เปิดโอกาสและยอมรับความหลากหลาย ความคิดริเริ่มสร้างสรรค์และการมีส่วนร่วมจากทุกฝ่าย 2.3 มีการติดตามและประเมินผลการดำเนินงานในทุกขั้นตอน เพื่อการพัฒนาระบบบริหารจัดการให้สามารถทำงานได้เต็มศักยภาพ 3. จำเป็นต้องมีองค์กรบริหารงานวิจัย (สถาบันวิจัย) ที่มีคุณภาพสูง มีความเข้าใจในการวางรูปแบบองค์กรและการสรรหาบุคลากรเข้าสู่องค์กร บุคลากรต้องได้รับากรพัฒนาความสามารถในการจัดการงานวิจัยและการทำงานเป็นทีม 4. การสร้างเครือข่ายการวิจัยอย่างใกล้ชิดทั้งภายในและภายนอกสถาบัน สามารถนำไปสู่การวิจัยเชิงบูรณาการและการใช้ทรัพยาการการวิจัยร่วมกัน อย่างไรก็ดีการบริหารจัดการงานวิจัยมีรูปแบบ มีแบบแผน แต่มิใช่สูตรสำเร็จ ฉะนั้นจึงมีความจำเป็นต้องวมีการปรับรูปแบบและวิธีการอยู่ตลอดเวลาเพื่อให้เกิดความเหมาะสมกับสถานการณ์เป็นกรณีไป กล่าวโดยสรุปแล้ววิธีการบริหารจัดการงานวิจัยจึงมีความเป็นพลวัตร (Dynamic) สูงดังนั้นแนวทางในการนำผลการวิจัยดังกล่าวนี้ไปสู่การประยุกต์ใช้ คณะผู้วิจัยตระหนักดีว่าหน่วยงานที่ส่งเสริมการวิจัยในแต่ละสถาบันการศึกษานั้นมีจะต้องพัฒนาระบบการบริหารจัดการงานวิจัยของตนเองให้เหมาะสมกับสภาพความพร้อม ศักยภาพและเอกลักษณ์ของตนเอง ดังนั้นแนวทางในการนำผลงานวิจัยไปสู่การประยุกต์ควรต้องใช้ผ่านการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ประสบการณ์ระหว่างหน่วยงานที่รับผิดชอบด้านการวิจัยเป็นเบื้องต้น เพื่อปูทางไปสู่การเป็นเครือข่ายการบริหารจัดการงานวิจัยและพัฒนาระบบบริหารจัดการงานวิจัยร่วมกันต่อไป