การศึกษาสนิปของยีนฮีทช็อคโปรตีน 70 และ 90 ในโคพื้นเมืองไทย และโคลูกผสมเปรียบเทียบกับโคพันธุ์แท้1/ ณชัย ศราธพันธุ์2/* ณรงค์ เลี้ยงเจริญ2/ ณัฐนันท์ ศิริรัตนธัญญะกุล 2/ สายใจ ชื่นสุข2/ และ วิษณุ ไพศาลรุ่งพนา3/ บทคัดย่อ วัตถุประสงค์ในการศึกษาครั้งนี้ เพื่อหาความหลากหลายชนิดของสนิปของยีนฮีทช็อคโปรตีน70 และ 90 ในโคจำนวน 58 ตัวและ 62 ตัวตามลำดับ โดยทำการขยายจำนวนชิ้นส่วนดีเอ็นเอขนาด 449 คู่เบสในส่วนโปรโมเตอร์ของยีนฮีทช็อคโปรตีน70 และดีเอ็นเอขนาด 646 คู่เบสในส่วนของเอกซอน 7-9 ของยีนฮีทช็อคโปรตีน90 ด้วยปฏิกิริยาลูกโซ่โพลีเมอเรสด้วยไพรเมอร์จำเพาะ และนำผลไปหาลำดับเบสจากตัวอย่างดีเอ็นเอ ผลการศึกษาพบความหลากหลายของสนิปส่วนโปรโมเตอร์ของยีนฮีทช็อคโปรตีน70 จำนวน 2 ตำแหน่ง คือ C895D และ G1128T ซึ่งมี ความถี่จีโนไทป์ CC, C(-) และ -/- เท่ากับ 26.22, 25.55 และ 6.22 ตามลำดับ ส่วนความถี่จีโนไทป์ GG, GT และ TT เท่ากับ 22.34, 27.31 และ 8.34 ตามลำดับ เมื่อจำแนกเป็นสนิปฮาโปลไทป์ได้ 4 กลุ่ม ซึ่งแต่ละกลุ่มมีความถี่ของฮาโปลไทป์ CT, CG, DT และ DG เท่ากับ 23 (39.6%), 16 (27.6%), 13 (22.4%) และ 6 (10.4%) ตามลำดับ ในโคพื้นเมืองไทย 33 ตัวพบความถี่ของสนิปฮาโปลไทป์ CT, CG, DT และ DG เท่ากับ 39.4, 36.4, 18.2 และ 6% ตามลำดับ ในขณะที่ ในโคลูกผสมจำนวน 13 ตัวพบความถี่ของสนิปฮาโปลไทป์ CT, CG, DT และ DG เท่ากับ 38.5, 15.4, 30.8 และ 15.3% ตามลำดับ นอกจากนี้ ในโคสายยุโรปพันธุ์แท้จำนวน 9 ตัวพบความถี่ของสนิปฮาโปลไทป์ CT, CG, DT และ DG เท่ากับ 44.4, 22.2, 11.1 และ 22.2% ตามลำดับ ส่วนความหลากหลายของยีนฮีทช็อคโปรตีน90 ผลการศึกษาพบสนิปจำนวน 4 ตำแหน่ง คือ G2226A,T2323G, C2749T และ T2925C โดยมีความหลากหลายของ สนิป ซึ่งจำแนกเป็นสนิปฮาโปลไทป์เป็น 5 กลุ่มคือ GTCT, GGCT, GTCC, ATCC และ ATTC สนิปฮาโปลไทป์ที่พบมากที่สุดคือ GTCT คิดเป็น 79.03 % รองลงมาคือ ATCC คิดเป็น 11.29 % โคที่มีสนิปฮาโปลไทป์ GTCT มากที่สุด คือโคพื้นเมือง รองลงมาคือโคนมลูกผสมโฮลสไตน์ ผลการศึกษาในครั้งนี้สรุปได้ว่าสนิปของยีนฮีทช็อคโปรตีน70 และ 90 มีความหลากหลายอาจนำไปใช้เป็นเครื่องหมายทางพันธุกรรมสำหรับคัดเลือกโคที่มีลักษณะการทนร้อนได้ คำสำคัญ : ยีนฮีทช็อคโปรตีน 70 90 สนิป โคพื้นเมือง โคลูกผสม โคพันธุ์แท้ 1/ เลขทะเบียนวิจัย : 54(1)-(54:01)-0208-029 2/ กลุ่มวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพการปศุสัตว์ สำนักเทคโนโลยีชีวภาพการผลิตปศุสัตว์ อ. เมือง จ. ปทุมธานี 3/ ศูนย์ฝึกอบรมบุคลากรเทคโนโลยีชีวภาพการผลิตปศุสัตว์ อำเภอท่าหลวง จังหวัดลพบุรี