สมรรถนะการผลิตและลักษณะซากของโคพื้นเมืองไทยที่เลี้ยงด้วย อาหารหยาบที่มีคุณภาพแตกต่างกัน ปริญญา จเรรัชต์ 1/ จีระศักดิ์ ชอบแต่ง 2/ สุมน โพธิ์จันทร์ 2/ วัฒนาวรรณ ศรีสมพร 3/ สุกัญญา คำพะแย 4/ บทคัดย่อ การทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบผลของคุณภาพของหญ้าแห้งที่มีต่อสมรรถนะการผลิตและลักษณะซากของโคพื้นเมืองไทย วางแผนการทดลองแบบสุ่มตลอดภายในบล็อก มี 4 ซ้ำ ใช้โคพื้นเมือง เพศผู้อายุ 15 เดือน น้ำหนักเริ่มต้นเฉลี่ย 137.75?22.96 กิโลกรัม จำนวน 12 ตัว สิ่งทดลองได้แก่ หญ้า แพงโกล่าแห้ง 2 ชั้นคุณภาพ (คุณภาพดีและปานกลาง) และหญ้ารูซี่แห้งคุณภาพต่ำ โคทุกตัวได้รับอาหารข้น (โปรตีน 11.85 เปอร์เซ็นต์) เสริมอัตรา 1 เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักตัว ศึกษาลักษณะซากเมื่อเลี้ยงโคได้ 118 วัน ผลการทดลอง พบว่า โคที่เลี้ยงด้วยอาหารหยาบทั้ง 3 คุณภาพ กินวัตถุแห้งได้แตกต่างกัน (p0.05) แต่มากกว่า (p0.05) คุณภาพอาหารหยาบมีผลต่อน้ำหนักเนื้อแดง อวัยวะภายในและระบบทางเดินอาหารเมื่อแยกเป็นชิ้นส่วนย่อย โดยส่วนใหญ่ พบว่า โคที่เลี้ยงด้วยอาหารหยาบคุณภาพดีและปานกลางน้ำหนักชิ้นส่วนย่อย ไม่แตกต่างกัน (p>0.05) แต่มากกว่า (p<0.05) โคที่เลี้ยงด้วยอาหารหยาบคุณภาพต่ำ ความสัมพันธ์ระหว่างน้ำหนักตัวและลักษณะซากที่สำคัญ ได้แก่ น้ำหนักซากอุ่น น้ำหนักเนื้อแดงในซาก น้ำหนักกระดูกในซาก น้ำหนักอวัยวะภายในรวม และ น้ำหนักระบบทางเดินอาหารรวม เป็นบวก โดยทุกลักษณะมีความสัมพันธ์กันในระดับสูงถึงสูงมาก โดยสรุป ในการเลี้ยงโคพื้นเมืองไทยสายอีสาน เพื่อให้โคมีสมรรถนะการผลิต น้ำหนักซาก และปริมาณเนื้อแดงที่ดี ควรใช้อาหารหยาบที่มีคุณภาพปานกลางเป็นอย่างน้อย คำสำคัญ: หญ้าแห้ง คุณภาพ สมรรถนะการผลิต ลักษณะซาก โคพื้นเมืองไทย เลขทะเบียนวิจัย : 51(1)-0214-052 1/สถานีพัฒนาอาหารสัตว์หนองคาย อ. สระใคร จ.หนองคาย 2/กลุ่มวิจัยอาหารสัตว์ กองอาหารสัตว์ กรมปศุสัตว์ พญาไท เขตราชเทวี กรุงเทพฯ 3/ สถานีพัฒนาอาหารสัตว์ร้อยเอ็ด อ.สุวรรณภูมิ จ.ร้อยเอ็ด 4/ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์ขอนแก่น ต.ท่าพระ อ.เมือง จ.ขอนแก่น