วัตถุประสงค์ของการศึกษานี้เพื่อเปรียบเทียบขนาดฮอร์โมน เอฟ เอส เอช (FSH; Follicle stimulating hormone) 2 ระดับ คือ 150 และ 200 มิลลิกรัม ในการกระตุ้นเพิ่มการตกไข่ในโคพื้นเมืองอีสาน โคให้ตัวอ่อนเป็นโคพื้นเมืองอีสานที่มีสุขภาพแข็งแรง สมบูรณ์และมีวงจรการเป็นสัดปกติ อายุประมาณ 3-5 ปี นํ้าหนักระหว่าง 250-350 กิโลกรัม ทำการเหนี่ยวนำการเป็นสัดด้วยฮอร์โมนโปรเจสเตอร์โรนชนิดสอดในช่องคลอด (CIDR-B? ) และกระตุ้นเพิ่มการตกไข่โดยใช้ฮอร์โมน FSH (Folltropin-V?, Australia) แบ่งกลุ่มแม่โคแบบสุ่มเป็น 2 กลุ่มๆ ละ 5 ตัว วางแผนการทดลองแบบ crossover design ทำซ้ำ 4 ครั้ง โคกลุ่มที่หนึ่ง ใช้ฮอร์โมน FSH ขนาด 150 มิลลิกรัม ต่อตัว และกลุ่มที่สอง ใช้ฮอร์โมน FSH ขนาด 200 มิลลิกรัมต่อตัว โดยฉีดเข้ากล้ามเนื้อ เช้า-เย็น ห่างกัน 12 ชั่วโมง และฉีดติดต่อกันแบบลดขนาดลงทุกวันเป็นเวลา 3 วัน ร่วมกับการฉีด พรอสต้าแกรนดิน (Estrumate?, New Zealand) ขนาด 500ไมโครกรัม เข้ากล้ามเนื้อ บันทึกเวลาและอาการเป็นสัด หลังจากนั้นผสมเทียมในแม่โคตัวให้พร้อมกับฉีดฮอร์โมน gonadotrophic releasing hormone (Receptal?, Germany) ขนาด 100ไมโครกรัม เข้ากล้ามเนื้อ ผลการทดลองในกลุ่มที่ 1 ได้อัตราการเก็บตัวอ่อนได้ 80% (76/95) เป็นตัวอ่อนที่มีคุณภาพย้ายฝากได้ (เกรดA, B, C) จำนวน 35 ตัวอ่อน เฉลี่ย (mean ? SE) 2.00 ? 1.6 ตัวอ่อน/ตัว แม่โคในกลุ่มที่ 2 ได้ตัวอ่อนที่มีคุณภาพย้ายฝากได้ (เกรดA, B, C) จำนวน 26 ตัวอ่อน เฉลี่ย 1.53?1.48 ตัวอ่อน/ตัว อัตราการเก็บตัวอ่อนได้ 66.31% (63/95) ขนาดฮอร์โมน FSH 150 และ 200 มิลลิกรัม ให้จำนวน CL เฉลี่ย (mean ? SE) ต่อตัว (5.94?2.14 และ 5.6?1.00) และจำนวนตัวอ่อนที่เก็บได้ ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P>0.05) จำนวนตัวอ่อนเกรด A, B, C และ D+UFO ไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญระหว่างกลุ่มที่ 1 และ 2 คือ เกรด A = 1.29?1.08 และ 1.0?0.47, เกรด B = 0.53?0.44 และ 0.13?0.07, เกรด C = 0.24?0.22 และ 0.18?0.16, D+UFO = 1.88?1.25 และ1.76?1.57 ตามลำดับ (P >0.05) ผลการศึกษานี้แสดงว่าขนาดฮอร์โมน FSH 150 มิลลิกรัม หรือ 200 มิลลิกรัม ให้ผลไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญต่อการตอบสนองต่อฮอร์โมนสำหรับกระตุ้นเพิ่มการตกไข่ในโคพื้นเมืองสายอีสาน คำสำคัญ : โคพื้นเมืองอีสาน ฮอร์โมน เอฟ เอส เอช การกระตุ้นเพิ่มการตกไข่