การเปรียบเทียบประสิทธิภาพในการควบคุมคุณภาพน้ำในตู้เลี้ยงปลาจากการใช้จุลินทรีย์ EM (Effective Microorganisms) และ แบคทีเรีย Bacillus spp. โดยเลี้ยงปลาตะเพียนทอง 9 ตัว/ตู้ ในตู้กระจกขนาด 90x45x45 เซนติเมตร ด้วยระบบกรองน้ำแบบนอกตู้ที่มีน้ำหมุนเวียนตลอดเวลา เป็นระยะเวลา 8 สัปดาห์ โดยกำหนดให้มีปริมาณจุลินทรีย์เริ่มต้นที่ 96,000 CFU/มิลลิลิตร และทดลองโดยใช้ระดับความเข้มข้นของจุลินทรีย์ที่ 96, 4,800 และ 9,600 CFU/มิลลิลิตร เมื่อสิ้นสุดการทดลอง พบว่า ปริมาณจุลินทรีย์ EM มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 6,650+1,343.50, 75,000+3,394.11 และ 348,300+2,899.14 CFU/มิลลิลิตร และปริมาณแบคทีเรีย Bacillus มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 6,500+1,555.63, 92,500+3,566.04 และ 357,000+4,051.22 CFU/มิลลิลิตร ตามลำดับ เมื่อนำมาวิเคราะห์ทางสถิติแล้วพบว่าปริมาณที่เพิ่มขึ้นของจุลินทรีย์ทั้ง 2 กลุ่ม ที่ระดับความเข้มข้น 96 CFU/มิลลิลิตร ไม่แตกต่างกันทางสถิติ (P>0.05) ในขณะที่ชุดการทดลองที่ใส่จุลินทรีย์ในระดับความเข้มข้น 4,800 และ 9,600 CFU/มิลลิลิตร พบว่ามีปริมาณเฉลี่ยของแบคทีเรีย Bacillus เมื่อสิ้นสุดการทดลองสูงกว่าและมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ (P