การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความฉลาดทางอารมณ์ของนักศึกษาสถาบันอุดมศึกษา จังหวัดสงขลา เพื่อเปรียบเทียบความฉลาดทางอารมณ์ของนักศึกษาที่มีปัจจัยส่วนบุคคลแตกต่างกัน และเพื่อนำเสนอรูปแบบในการพัฒนาความฉลาดทางอารมณ์ของนักศึกษาสถาบันอุดมศึกษา จังหวัดสงขลา กลุ่มตัวอย่าง เป็นนักศึกษาสถาบันอุดมศึกษา จังหวัดสงขลา 5 สถาบัน ได้แก่ มหาวิทยาลัยหาดใหญ่ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่ มหาวิทยาลัยทักษิณ มหาวิทยาลัยราชภัฎสงขลา และ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย จำนวนกลุ่มตัวอย่าง 380 คน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ สถิติแบบพรรณนา ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และเปรียบเทียบหาระดับความฉลาดทางอารมณ์ของนักศึกษากลุ่มตัวอย่าง และการทดสอบสมมุติฐานหาความแตกต่างระหว่างปัจจัยส่วนบุคคลกับระดับความฉลาดทางอารมณ์ทั้ง 9 ด้าน โดยสถิติ t-test และ F-test โดยตั้งระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ .05 ผลการศึกษาพบว่านักศึกษามีความฉลาดทางอารมณ์กลุ่มตัวอย่าง ใน 9 ด้าน อยู่ในระดับสูง นักศึกษาที่มี เพศ ระดับชั้นปี สถาบัน ระดับเกรดเฉลี่ย และสภาพการอบรมเลี้ยงดูต่างกัน มีระดับความฉลาดทางอารมณ์ต่างกัน ส่วนนักศึกษาที่มี อาชีพผู้ปกครอง รายได้รวมต่อเดือนของผู้ปกครอง ค่าใช้จ่ายต่อเดือน สภาพการพักอาศัย และการมีส่วนร่วมในกิจกรรมนักศึกษาต่างกันมีระดับความฉลาดทางอารมณ์ไม่แตกต่างกัน รูปแบบของการพัฒนาความฉลาดทางอารมณ์ของนักศึกษาระดับอุดมศึกษาคือ ผู้บริหารมหาวิทยาลัยทุกระดับ และอาจารย์ประจำวิชา ต้องมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบายและกำหนดแนวทางต่าง ๆ ด้วย การพัฒนาความฉลาดทางอารมณ์ของนักศึกษาเป็น มิใช่กำหนดเป็นหน้าที่ของอาจารย์หรือบุคลากรด้านกิจการนักศึกษาเท่านั้น ต้องจัดทำเป็นแผนงาน ทั้งแผนระยะยาว และแผนปฏิบัติงานประจำปี รวมทั้งมีการกำหนดกลยุทธ์ต่าง ๆ เพื่อขับเคลื่อนสิ่งที่กำหนดไว้ใน (2) แผนงานด้วย ต้องทำควบคู่ไปกับการเรียนวิชาการ ต้องใช้เครื่องมือทางการประกันคุณภาพมาใช้ และใช้การวิจัยเป็นฐาน โดยนักศึกษาและผู้ปกครองมีส่วนร่วมคิดร่วมทำ ร่วมแสดงความเป็นด้วย