การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา ความหลากหลาย และการใช้ประโยชน์จากสมุนไพรพื้นบ้านเพื่อการอนุรักษ์สมุนไพรพื้นบ้านของชนเผ่าผู้ไทยในจังหวัดกาฬสินธุ์ พื้นที่ศึกษาบ้านหนองผือ ตำบลหนองผือ อำเภอเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์ การสำรวจพรรณพืชทำการวางแปลงสำรวจ 2 พี้นที่ในพื้นที่ชุมชน พื้นที่เก็บสมุนไพร การเก็บข้อมูลกลุ่มตัวอย่างใช้แบบสอบถาม สอบถามหัวหน้าครัวเรือน จำนวน 123 ครัวเรือน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบน มาตรฐาน ค่าทดสอบ F-Test ที่ระดับสำคัญทางสถิติ .05 ผลการวิจัยพบว่า 1) พบพืชสมุนไพร จำนวน 102 ชนิด 42 วงศ์ 2) ระดับการใช้ประโยชน์จากสมุนไพรพื้นบ้านโดยภาพรวมอยู่ในระดับมากภาพรวมอยู่ในระดับมาก เช่นเดียวกับลักษณะการใช้สมุนไพรเพื่อใช้เป็นยาบรรเทาอาการ ยาเสริมสุขภาพ และใช้ร่วมกับยาแผนปัจจุบัน แต่ในส่วนใช้เป็นยารักษาโรคอยู่ในระดับปานกลาง 3) คุณลักษณะของประชากรที่มีผลต่อการใช้ประโยชน์จากสมุนไพรในระดับความแตกต่างกัน ได้แก่ ช่วงอายุ และระยะเวลาในการอยู่ในพื้นที่ต่างกัน โดยที่ประชากรที่มีอายุต่ำกว่า 10 ปี และ มีระยะเวลาในการอยู่ในพื้นที่น้อยที่สุดคือต่ำกว่า 10 ปี มีระดับการใช้ประโยชน์สมุนไพรน้อยที่สุด คำสำคัญ: ความหลากหลาย, ชนเผ่าผู้ไทย, สมุนไพรพื้นบ้าน, การใช้ประโยชน์