วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2551

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการสื่อสารและลักษณะภาคีเครือข่ายการสื่อสารเพื่อการจัดการสู่การท่องเที่ยวที่ยั่งยืนอุทยานแห่งชาติตะรุเตา และเพื่อศึกษาการรับรู้และพฤติกรรมการท่องเที่ยวอุทยานแห่งชาติตะรุเตาของนักท่องเที่ยว โดยใช้วิธีการแบบสหวิธีการ คือ ทั้งการวิจัยเชิงคุณภาพและการวิจัยเชิงปริมาณ โดยวิธีการสัมภาษณ์เจาะลึก จำนวน 17 คน, การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและโดยการสำรวจเอกสาร อีกทั้งใช้แบบวิจัยเชิงสำรวจ ด้วยแบบสอบถาม จำนวน 400 ชุด เพื่อสำรวจพฤติกรรมของนักท่องเที่ยวอุทยานแห่งชาติตะรุเตา ผลการวิจัยเชิงคุณภาพพบว่า กระบวนการสื่อสารเพื่อการจัดการสู่การท่องเที่ยวที่ยั่งยืนอุทยานแห่งชาติตะรุเตา ประกอบด้วย (1) ผู้ส่งสาร ได้แก่ ภาครัฐ คือ อุทยานแห่งชาติตะรุเตา, สำนักงานท่องเที่ยวและกีฬาจ.สตูล, การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยสำนักงานภาคใต้ เขต1 (สงขลา - สตูล), ภาคเอกชน คือ สมาคมธุรกิจการท่องเที่ยวจ.สตูลและมัคคุเทศก์, ภาคประชาชน คือ ชาวเลบนเกาะหลีเป๊ะ และพันธมิตร คือ เครือข่ายการท่องเที่ยวที่ยั่งยืน อันดามันตอนล่าง(สตูล-ตรัง) ,มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, มูลนิธิสืบนาคเสถียรและมูลนิธิชัยพัฒนา เป็นต้น โดยบทบาทของผู้ส่งสารมีดังนี้ 1. ด้านการดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาติโดยตรง2. ด้านการให้ความรู้และคำแนะนำให้ผู้ที่เกี่ยวข้องช่วยกันดูแลรักษาธรรมชาติ 3. ด้านการควบคุมมาตรการในการจัดการ 4. ด้านการให้ข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับแหล่งท่องเที่ยว 5. ด้านการส่งเสริมกิจกรรมเพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยว 6. ด้านการให้บริการกับนักท่องเที่ยว 7. ด้านการเป็นช่องทางในการนำเสนอแนวคิดและปัญหาในการจัดการ และ8. ด้านการค้นคว้าวิจัย เพื่อจัดการด้านทรัพยากรและแหล่งท่องเที่ยว (2)สารหรือประเด็น ได้แก่ ด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ, ด้านการประชาสัมพันธ์กิจกรรมและแหล่งท่องเที่ยว, ด้านการบริการนักท่องเที่ยวและด้านกฎระเบียบ(3)สื่อหรือช่องทาง ได้แก่ สื่อมวลชน, สื่อบุคคล, สื่ออินเทอร์เนต, สื่อเฉพาะกิจและสื่ออื่นๆ และ(4)ผู้รับสาร ได้แก่ สมาชิกภายในเครือข่าย, นักท่องเที่ยวและบุคคลทั่วไป และพบว่ารูปแบบของการสื่อสารแบ่งเป็น(1) รูปแบบการสื่อสารภายในเครือข่าย ได้แก่ การสื่อสารทางเดียว, การสื่อสารสองทางอย่างเป็นทางการ, การสื่อสารสองทางอย่างไม่เป็นทางการและการสื่อสารแบบมีส่วนร่วม และ (2) รูปแบบการสื่อสารระหว่างเครือข่ายกับนักท่องเที่ยว ได้แก่ การสื่อสารทางเดียว, การสื่อสารสองทางและการสื่อสารแบบมีส่วนร่วม ทั้งนี้ลักษณะการสื่อสารของภาคีเครือข่ายการสื่อสาร แบ่งออกเป็น 5 เครือข่ายย่อยๆ ได้แก่ การสัมมนาเพื่อการประชาสัมพันธ์แหล่งท่องเที่ยวและบริการ, การสัมมนาแลกเปลี่ยนแนวคิดการจัดการปัญหาทรัพยากรแหล่งท่องเที่ยว, กิจกรรม “ รักษ์เล รักษ์ป่า รักษาสิ่งแวดล้อม ”, กิจกรรมยุวมัคคุเทศก์และการจัดพิธีกรรมลอยเรือของชาวเลเกาะหลีเป๊ะ และปัจจัยที่ส่งผลต่อการขยายและดำรงอยู่ของภาคีเครือข่ายการสื่อสาร ได้แก่ ปัจจัยด้านการสื่อสาร ได้แก่1)ปัจจัยด้านผู้ส่งสาร ผู้นำหรือแกนนำ 2) การบอกปากต่อปากของเครือข่าย 3) ความหลากหลายของสื่อในการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร และ4)ความน่าสนใจของกิจกรรม และปัจจัยด้านอื่นๆ ได้แก่1)ปัจจัยด้านการสนับสนุนและบทบาทหน้าที่ของภาครัฐ 2) ผู้ประกอบการธุรกิจการท่องเที่ยวรุ่นใหม่ 3) ความหลากหลายของภาคีเครือข่าย และ4) ความภาคภูมิใจในพิธีกรรม, วัฒนธรรม, ภูมิปัญญาท้องถิ่นและแหล่งท่องเที่ยวของตน ผลการวิจัยเชิงปริมาณพบว่านักท่องเที่ยวมีการรับรู้ข่าวสารด้านการท่องเที่ยวผ่านช่องทาง/สื่อต่างๆ ได้แก่ สื่อมวลชนอยู่ในระดับการรับรู้น้อย, สื่อบุคคลอยู่ในระดับการรับรู้ปานกลาง และสื่อสื่อเฉพาะกิจอยู่ในระดับการรับรู้น้อย อย่างไรก็ตามนักท่องเที่ยวรับรู้ข่าวสารจากสื่อบุคคลมากที่สุดและการรับรู้ข้อมูลข่าวสารระดับปานกลางเช่นเดียวกันทุกประเด็น และมีพฤติกรรมการท่องเที่ยวด้านการเคารพสำรวมและรักษาสภาพเดิมของสถานที่ทางประวิติศาสตร์อุทยานแห่งชาติตะรุเตาอยู่ในระดับมากที่สุด