วิทยานิพนธ์ (ภ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2554

คลอร์ไพริฟอส เป็นยาฆ่าแมลงที่มีความเป็นพิษต่อระบบประสาทที่อาจรุนแรงถึงแก่ชีวิตหากได้รับในขนาดสูง มีรายงานว่าการได้รับคลอร์ไพริฟอสในขนาดต่ำอย่างต่อเนื่อง จะก่อให้เกิดอนุมูลอิสระในสมอง และยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์ประสาท ซึ่งอาจส่งผลต่อการทำงานของระบบประสาท งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของสารสกัดมาตรฐานบัวบก อีซีเอ 233 ต่อภาวะบกพร่องของการเรียนรู้และความจำที่ถูกเหนี่ยวนำด้วยคลอร์ไพริฟอสขนาดต่ำ โดยใช้หนูเมาส์ สายพันธุ์ ICR เพศผู้ อายุ 4 สัปดาห์ จากการทดสอบความเป็นพิษเฉียบพลัน ในหนูเมาส์จำนวน 5 กลุ่มๆ ละ 10 ตัว ที่ได้รับคลอร์ไพริฟอสทางปาก ในขนาดต่างๆ ตั้งแต่ 150-230 มก./กก. พบว่ามีค่า LD50 เท่ากับ 175.65 (163.19-188.11) มก./กก. และเมื่อให้คลอร์ไพริฟอส 30 มก./กก. (1 ใน 6 ของค่า LD50) ทางปาก วันละ 1 ครั้งแก่หนูเมาส์ เป็นระยะเวลา 20 วัน พบว่า ทำให้เกิดความบกพร่องของการเรียนรู้และความจำ ระดับของ MDA ในสมองสูงขึ้นและเซลล์ประสาทบริเวณ CA1 และ CA3 ของสมองส่วนฮิปโปแคมปัสถูกทำลาย โดยมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มควบคุม สารสกัดมาตรฐานบัวบก อีซีเอ 233 ในขนาด 10 และ 30 มก./กก. ที่ให้โดยการป้อนทางปากสามารถช่วยลดความบกพร่องของการเรียนรู้และความจำ ในการทดสอบด้วยวิธี Morris water maze และ Object recognition อีกทั้งยังสามารถช่วยลดระดับ MDA ในสมอง และลดการตายของเซลล์ประสาทบริเวณ CA1 และ CA3 ของสมองส่วนฮิปโปแคมปัสได้แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มที่ได้รับคลอร์ไพริฟอส โดยที่ขนาดของคลอร์ไพริฟอสและสารสกัดมาตรฐานบัวบก อีซีเอ 233 ที่หนูเมาส์ได้รับนั้น ไม่มีฤทธิ์กระตุ้นหรือยับยั้งระบบประสาทส่วนกลางที่ควบคุมการเคลื่อนไหวของหนูเมาส์ เมื่อทดสอบด้วยวิธี locomotor activity ในขณะที่การได้รับวิตามินอี (75 มก./กก.) ร่วมกับวิตามินซี (100 มก./กก.) ไม่สามารถแก้ไขภาวะบกพร่องของการเรียนรู้และความจำ แต่จะช่วยลดปริมาณ MDA และลดการตายของเซลล์ประสาทในสมองที่เกิดจากการได้รับคลอร์ไพริฟอสขนาดต่ำได้ ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่า สารสกัดมาตรฐานบัวบก อีซีเอ 233 ที่ให้โดยการป้อนทางปากสามารถช่วยแก้ไขภาวะบกพร่องของการเรียนรู้และความจำที่ถูกเหนี่ยวนำโดยคลอร์ไพริฟอสขนาดต่ำได้ โดยอย่างน้อยที่สุดจะมีกลไกส่วนหนึ่งในการป้องกันเซลล์ประสาทบริเวณฮิปโปแคมปัสจากฤทธิ์ของอนุมูลอิสระ ร่วมกับกลไกอื่น ๆ นอกเหนือจากฤทธิ์ต้านออกซิเดชันดังกล่าว ควรจะมีการศึกษาต่อไปในระดับเซลล์ เพื่อให้ทราบถึงกลไกการออกฤทธิ์ที่สมบูรณ์ของสารสกัดมาตรฐานบัวบก อีซีเอ 233