วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2554

ไม้วงศ์ไม้ยางเป็นไม้ที่มีความสำคัญและพบเป็นไม้เด่นในป่าประจำภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้โดยเฉพาะประเทศไทย อีกทั้งเป็นไม้ที่มีความสำคัญต่อระบบนิเวศและมีคุณค่าทางเศรษฐกิจ ในการศึกษาครั้งนี้ได้ทำการประเมินผลของหัวเชื้อสปอร์เห็ดแดง (Russula rosea Pers.) เห็ดตะไคลเขียว (R. virescens Fr.) และเห็ดถ่านเล็ก (R. densifolia (Secr.) Gill.) ที่มีผลต่อการกระตุ้นการเติบโตของกล้าไม้รัง (Shorea siamensis Miq.) โดยสปอร์ของดอกเห็ดเอคโตไมคอร์ไรซาทั้ง 3 ชนิด ที่เก็บรักษาในทรายและถุงพลาสติกแบบซิปที่อุณหภูมิ 4 องศาเซลเซียสและอุณหภูมิห้อง แช่ในน้ำกลั่นปลอดเชื้อเป็นเวลา 48 ชั่วโมง พบว่าสปอร์ของดอกเห็ดเอคโตไมคอร์ไรซาทั้ง 3 ชนิด ไม่สามารถงอกได้และไม่เกิดการติดเชื้อราเอคโตไมคอร์ไรซาที่รากกล้าไม้อายุ 6 เดือน หลังใส่หัวเชื้อสปอร์ราเอคโตไมคอร์ไรซาที่ทำการเก็บรักษา เมื่อทำการประเมินผลของหัวเชื้อสปอร์ราเอคโตไมคอร์ไรซาทั้ง 3 ชนิด ต่อการกระตุ้นการเจริญเติบโตของกล้าไม้รังอายุ 12 เดือน หลังใส่หัวเชื้อสปอร์ราเอคโตไมคอร์ไรซาทั้ง 3 ชนิด พบว่ากล้าไม้รังที่ใส่หัวเชื้อสปอร์เห็ดแดง เห็ดตะไคลเขียว และเห็ดถ่านเล็กมีการเจริญทางด้านความสูง ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางระดับคอราก มวลชีวภาพรวม และเปอร์เซ็นต์การติดเชื้อราเอคโตไมคอร์ไรซาที่รากสูงกว่าชุดควบคุมที่ไม่ใส่หัวเชื้อสปอร์ราเอคโตไมคอร์ไรซาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ในขณะที่ปริมาณธาตุอาหาร ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม ของส่วนเหนือดินของกล้าไม้รังที่ใส่และไม่ใส่หัวเชื้อสปอร์ราเอคโตไมคอร์ไรซาไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ เมื่อจัดจำแนกชนิดของรากเอคโตไมคอร์ไรซา พบการปนเปื้อนของราเอคโตไมคอร์ไรซา Tomentella spp. และ Inocybe sp. แต่ไม่พบราเอคโตไมคอร์ไรซาทั้ง 3 ชนิด ที่ใช้เป็นหัวเชื้อสปอร์ราเอคโตไมคอร์ไรซาใส่ให้กับกล้าไม้รัง นอกจากนี้พบว่าอัตราการรอดตายของกล้าไม้รังที่ใส่หัวเชื้อสปอร์ราเอคโตไมคอร์ไรซาความเข้มข้น 107 สปอร์ต่อมิลลิลิตร หลังน้ำลดเป็นเวลา 2 เดือน สูงกว่าชุดควบคุมที่ไม่ใส่หัวเชื้อสปอร์ราเอคโตไมคอร์ไรซาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ผลการวิจัยครั้งนี้แสดงให้เห็นว่าราเอคโตไมคอร์ไรซาสามารถเพิ่มอัตราการเจริญเติบโต และอัตราการรอดตายของกล้าไม้รังเมื่ออยู่ในสภาวะแวดล้อมที่ไม่เหมาะสมได้