วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2558

ที่มา: Diffuse large B-cell lymphoma (DLBCL) เป็นมะเร็งต่อมน้ำเหลืองที่พบบ่อยที่สุดในประเทศไทย การใช้ Gene expression profiling (GEP)สามารถแบ่ง DLBCL ตามจุดกำเนิดของเซลล์คือ Germinal center B-cells (GCB) และ Non-germinal center B-cells (Non-GCB) ทั้งสองกลุ่มมีการพยากรณ์โรคที่แตกต่างกัน อาจนำไปสู่การรักษาที่ต่างกันด้วย แต่ GEP นั้นไม่สามารถทำได้ทั่วไป Hansและคณะ จึงนำ immunohistochemistry ซึ่งทำได้ง่าย ราคาไม่แพงและเชื่อถือได้มาใช้แทน อย่างไรก็ตามความเชื่อถือได้ของวิธีนี้ยังมีความขัดแย้งในบางการศึกษา ทั้งยังไม่เคยมีการศึกษาการพยากรณ์โรคด้วยวิธีนี้ในประเทศไทย วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบอัตราการรอดชีวิต (overall survival, OS) ของผู้ป่วย DLBCL ชนิด GCB และ Non-GCB ด้วยการตรวจทาง immunohistochemistry ตาม Hans’criteria วิธีการศึกษา: Retrospective cohort study ศึกษา DLBCLรายใหม่ ตาม WHO 2008 criteria อายุ ≥18 ปี ที่มีชิ้นเนื้อเพียงพอต่อการตรวจทางพยาธิวิทยา ช่วง มกราคม 2552 ถึง กันยายน 2558 เกณฑ์การคัดออกคือ Indolent lymphoma ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงไปเป็น large-cell lymphoma, HIV associated lymphoma, Primary mediastinal B cell lymphoma, Primary CNS lymphoma และ Primary effusion lymphoma โดยผู้ป่วยทุกรายต้องได้รับการรักษาด้วยเคมีบำบัดที่มี Doxorubicin ชิ้นเนื้อได้รับการย้อมทาง immunohistochemistry เพื่อสามารถแยกจุดกำเนิดของเซลล์ ผลการศึกษา: ผู้ป่วย 119 ราย อายุเฉลี่ย 56 ±14 ปี มัธยฐานเวลาติดตาม 29 เดือน พบว่า Non-GCB มี median overall survival(OS) 37 เดือน เทียบกับ GCB = not reach (Hazard ratio =2.23 [95%CI; 1.10-4.52], P = 0.013) OS ที่ 3 ปีของ Non-GCB เป็นร้อยละ 49 เทียบกับ GCB ร้อยละ 74 (P = 0.02, log rank test) จากการวิเคราะห์พหุตัวแปรมี 4 ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการลดลงของอัตราการรอดชีวิตโดยรวม ได้แก่ serum LDH สูง (Adjusted HR 2.40, 95%CI 1.04-5.52, P = 0.04), โรคระยะที่ 3-4 (Adjusted HR 2.28, 95%CI 1.06-4.88, P= 0.034) การไม่ได้รับ Rituximab (Adjusted HR 3.21, 95%CI 1.71-6.03, P< 0.001) และกลุ่ม non-GCB (Adjusted HR 2.08, 95%CI 1.02-4.27, P = 0.045) สรุปผล: กลุ่ม Non-GCB โดย Hans criteria เป็นตัวแปรที่สัมพันธ์กับอัตราการรอดชีวิตที่สั้นลง ในผู้ป่วยไทยที่เป็น DLBCL