วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2558

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประยุกต์ใช้เนียร์อินฟราเรดสเปกโทรสโกปีในการตรวจสอบปริมาณความชื้น การปนเปื้อนของราที่มีความสามารถผลิตอะฟลาทอกซินบี 1 และอะฟลาทอกซินบี 1 ในข้าวกล้อง แบบจำลองเพื่อทำนายปริมาณความชื้นและการปนเปื้อนของรา สร้างโดยหาความสัมพันธ์ระหว่างข้อมูลทางห้องปฏิบัติการของตัวอย่างข้าวกล้อง (ค่าเปอร์เซ็นต์ความชื้น ค่าเปอร์เซ็นต์การติดเชื้อของราทั้งหมด และค่าเปอร์เซ็นต์การติดเชื้อของราสกุล Aspergillus โคโลนีสีเขียวอมเหลือง) และข้อมูลเชิงแสงที่ได้จากการสแกนตัวอย่างข้าวกล้องด้วยเครื่องฟูเรียร์ทรานสฟอร์มเนียร์อินฟราเรดสเปกโตรมิเตอร์ โดยวิธีการถดถอยกำลังสองน้อยที่สุดบางส่วน (Partial Least Square Regression, PLSR) แบบจำลองที่ดีที่สุดสำหรับทำนายปริมาณความชื้นในตัวอย่างเมล็ดข้าวกล้อง สร้างจากเส้นสเปกตรัมที่มีการจัดการเบื้องต้นด้วยวิธีการปรับลบโดยเส้นตรง (straight line subtraction) ให้ค่าสัมประสิทธิ์การตัดสินใจ (coefficient of determination, R2) เท่ากับ 0.93 ค่ารากที่สองของความผิดพลาดเฉลี่ยยกกำลังสองของกลุ่มทดสอบแบบจำลอง (root mean square error of prediction, RMSEP) เท่ากับ 0.205 เปอร์เซ็นต์ และค่าความผิดพลาดเฉลี่ยในการทำนาย (bias) เท่ากับ 0.0219 เปอร์เซ็นต์ แบบจำลองทำนายปริมาณการปนเปื้อนของราทั้งหมดที่สร้างจากเส้นสเปกตรัมที่มีการจัดการเบื้องต้นด้วยวิธีการแปลงค่าอนุพันธุ์อันดับที่หนึ่ง ทุกๆ 17 จุดร่วมกับการปรับลบโดยเส้นตรง (first derivative + straight line subtraction (17 Pts.)) ของตัวอย่างข้าวกล้องที่มีการปนเปื้อนราตามธรรมชาติ ให้ผลการทำนายดีที่สุด (R2 = 0.63, RMSEP = 5.66 เปอร์เซ็นต์, bias = 1.81 เปอร์เซ็นต์) แบบจำลองทำนายปริมาณการปนเปื้อนของราสกุล Aspergillus โคโลนีสีเขียวอมเหลืองที่สร้างจากเส้นสเปกตรัมที่มีการจัดการเบื้องต้นด้วยวิธีการแปลงค่าอนุพันธุ์อันดับที่หนึ่ง ทุกๆ 17 จุด (first derivative (17 Pts.)) ของตัวอย่างข้าวกล้องที่ปนเปื้อนราตามธรรมชาติและถูกทำให้ปนเปื้อน เป็นแบบจำลองที่ให้ผลการทำนายดีที่สุด (R2 = 0.67, RMSEP = 18.4 เปอร์เซ็นต์, bias = -0.431 เปอร์เซ็นต์) สำหรับแบบจำลองเพื่อทำนายปริมาณการปนเปื้อนของอะฟลาทอกซินบี 1 ในตัวอย่างข้าวกล้อง สร้างจากความสัมพันธ์ของค่าความเข้มข้นของอะฟลาทอกซินบี 1 ในตัวอย่างข้าวกล้องที่วิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการ และข้อมูลเชิงแสงที่ได้จากการสแกนตัวอย่างข้าวกล้องที่ผ่านการเตรียมตัวอย่าง 3 แบบ (เมล็ดข้าวกล้องทั้งเมล็ด เมล็ดข้าวกล้องที่บดแล้ว และสารสกัดหยาบเมล็ดข้าวกล้อง) แบบจำลองที่ดีที่สุดได้จากการใช้ตัวอย่างเมล็ดข้าวกล้องทั้งเมล็ดและสร้างแบบจำลองโดยใช้เส้นสเปกตรัมที่มีการจัดการเบื้องต้นด้วยวิธีการแปลงค่าอนุพันธุ์อันดับที่หนึ่ง ทุกๆ 17 จุด (R2 = 0.94, RMSEP = 0.921 ไมโครกรัมต่อกิโลกรัม, bias = -0.181 ไมโครกรัมต่อกิโลกรัม) สำหรับแบบจำลองเพื่อการวิเคราะห์เชิงคุณภาพ แบบจำลองเพื่อการแบ่งกลุ่มที่สร้างด้วยวิธี Partial Least Square Discriminant Analysis (PLS-DA) ให้ค่าเปอร์เซ็นต์การแบ่งกลุ่มถูกต้องโดยรวมสูงกว่าวิธี Soft Independent Modeling of Class Analog (SIMCA) โดยผลการทำนายการแบ่งกลุ่มของค่าเปอร์เซ็นต์การติดเชื้อของราทั้งหมด การแบ่งกลุ่มตัวอย่างที่มีและไม่มีการปนเปื้อนของราสกุล Aspergillus โคโลนีสีเขียวอม และการแบ่งกลุ่มตามปริมาณการปนเปื้อนของอะฟลาทอกซินบี 1 ในตัวอย่างข้าวกล้อง ให้ค่าเปอร์เซ็นต์การแบ่งกลุ่มถูกต้องโดยรวมที่สูงที่สุด เท่ากับ 78.98, 86.36 และ 85.31 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ