วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2558

การศึกษานี้ทำการประเมินการชะล้างไนโตรเจนและฟอสฟอรัสในลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภาตอนบนลงสู่คลองอู่ตะเภาโดยใช้แบบจำลอง SWAT ลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภาตอนบนเป็นส่วนหนึ่งของลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาซึ่งตั้งอยู่ทางภาคใต้ของประเทศไทย แบ่งการศึกษาออกเป็น 3 ส่วน คือ การเก็บตัวอย่างดินในพื้นที่มาวิเคราะห์คุณสมบัติของดินตามการใช้ประโยชน์ที่ดิน เพื่อนำผลเข้าสู่แบบจำลองจำนวน 38 สถานี ในเดือนเมษายน พ.ศ. 2558 เมื่อเปรียบเทียบกับคุณสมบัติของดินใน พ.ศ. 2547 (หิรัญวดี สุวิบูรณ์, 2548) พบว่า ปริมาณไนเตรทไนโตรเจนมีค่าเฉลี่ยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญจาก 1.61±2.52 เป็น 5.18±6.11 mg-N/kg (P=0.001) และแอมโมเนีย-ไนโตรเจนและอนินทรีย์ไนโตรเจนมีค่าเฉลี่ยลดลงอย่างมีนัยสำคัญจาก 15.2±17.5 เป็น 4.87±2.56 mg-N/kg (P=0.0007) และ 16.9±17.8 เป็น 10.1±6.76 mg-N/kg (P=0.02) ตามลำดับ ซึ่งอาจเกิดจากกระบวนการไนตริฟิเคชัน ปริมาณฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์มีค่าเฉลี่ยเพิ่มขึ้นจาก 19.3±41.4 เป็น 36.1±41.6 mg-P/kg แต่ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ ส่วนที่สองคือการจำลองปริมาณไนโตรเจนและฟอสฟอรัสในคลองอู่ตะเภาโดยใช้แบบจำลอง SWAT ซึ่งทำการปรับเทียบปริมาณน้ำท่า ตะกอน ไนเตรท-ไนโตรเจน และฟอสฟอรัสทั้งหมด (พ.ศ. 2552–2556) ผลการเปรียบเทียบระหว่างค่าจากแบบจำลองและค่าจากการตรวจวัดจริง พบว่าปริมาณน้ำท่ามีความสัมพันธ์ทั้งในเชิงปริมาณ และแนวโน้มในแต่ละช่วงเวลา ปริมาณตะกอนมีความสัมพันธ์ในเชิงแนวโน้มในแต่ละช่วงเวลา ปริมาณไนเตรท-ไนโตรเจนมีความสัมพันธ์กับช่วงเวลาการใส่ปุ๋ยในพื้นที่เกษตรกรรม โดยที่ปริมาณไนเตรท-ไนโตรเจนเพิ่มขึ้นสัมพันธ์กับปริมาณน้ำฝนที่เพิ่มขึ้น และปริมาณฟอสฟอรัสทั้งหมดนั้นไม่มีความสัมพันธ์ที่ชัดเจนกับปริมาณน้ำฝนและช่วงเวลาการใส่ปุ๋ยในพื้นที่เกษตรกรรม ส่วนที่สามคือการจำลองปริมาณไนเตรท-ไนโตรเจนและฟอสฟอรัสทั้งหมดในอนาคต โดยใช้ข้อมูลสภาพฝนในอนาคต (พ.ศ. 2557–2586) จากแบบจำลองภูมิอากาศ RegCM3 (A1B) แต่ยังคงรูปแบบสภาพการใช้ประโยชน์ที่ดินเหมือนในปัจจุบัน พบว่าปริมาณไนเตรท-ไนโตรเจนและฟอสฟอรัสทั้งหมดมีแนวโน้มใกล้เคียงกับปัจจุบัน (ปี พ.ศ. 2552–2556) โดยมีการเปลี่ยนแปลงตามปริมาณน้ำฝนและช่วงเวลาการใส่ปุ๋ยในพื้นที่เกษตรกรรม ส่วนของฟอสฟอรัสทั้งหมดไม่มีความสัมพันธ์ที่ชัดเจนกับช่วงเวลาการใส่ปุ๋ยในพื้นที่เกษตรกรรม แต่จะมีปริมาณเพิ่มขึ้นชัดเจนในช่วงที่มีปริมาณน้ำฝนน้อยโดยเฉพาะเดือนกุมภาพันธ์