วิทยานิพนธ์ (ค.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2558

เครือข่ายการวิจัย คือเครือข่ายทางสังคมที่เกิดจากความร่วมมือในการวิจัยของอาจารย์มหาวิทยาลัย การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบันของเครือข่ายการวิจัยในประเทศไทย 2) วิเคราะห์สภาพที่พึงประสงค์ของเครือข่ายการวิจัย 3) วิเคราะห์โครงสร้างของปัญหาในการสร้างเครือข่ายการวิจัยของประเทศไทย 4) พัฒนากลยุทธ์ในการส่งเสริมความสำเร็จของเครือข่ายการวิจัยทางการศึกษา และ 5) ตรวจสอบความเหมาะสมของกลยุทธ์ที่พัฒนาขึ้น โดยเปรียบเทียบกับเครือข่ายการวิจัยที่ประสบความสำเร็จในบริบทของประเทศไทย ใช้วิธีวิจัยแบบผสมระหว่างการวิจัยเชิงปริมาณและการวิจัยเชิงคุณภาพ ข้อมูลที่นำมาใช้วิเคราะห์เชิงปริมาณเป็นข้อมูลนักวิจัยในประเทศไทย จำนวน 130,455 คน จากฐานข้อมูลฐานข้อมูลระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทยและฐานข้อมูลการประกันคุณภาพภายนอกของสำนักงานคณะกรรมการอุดมศึกษา โดยใช้ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับนักวิจัยในช่วงปี 2545 - 2555 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เครือข่ายทางสังคม โมเดลการเปลี่ยนกลุ่มแฝง และโมเดลเชิงสาเหตุ การเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพใช้วิธีการสัมภาษณ์อาจารย์มหาวิทยาลัยในประเทศไทยและต่างประเทศ เกี่ยวกับสภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ของเครือข่ายการวิจัยในประเทศไทย ข้อมูลที่ได้นำมาวิเคราะห์ประเมินความต้องการจำเป็นและสังเคราะห์เป็นกลยุทธ์ในการพัฒนาเครือข่ายการวิจัยในประเทศไทย จากนั้นนำกลยุทธ์ที่สังเคราะห์ได้ไปตรวจสอบกับเครือข่ายการวิจัยในประเทศไทยที่ประสบความสำเร็จ ผลการวิจัยพบว่าสภาพเครือข่ายที่พึงประสงค์ควรมีสมาชิกเครือข่ายเป็นนักวิจัยที่มีเครือข่ายของตนเอง มีการผูกโยงเครือข่ายระหว่างกันระหว่างศาสตร์ต่าง ๆ อย่างหนาแน่น แต่การวิเคราะห์สภาพปัจจุบันพบว่านักวิจัยส่วนใหญ่ในประเทศไทยมีเครือข่ายในระดับน้อยจนถึงปานกลาง มีนักวิจัยเพียงกลุ่มเล็ก ๆ เท่านั้นที่ประสบความสำเร็จในการสร้างเครือข่ายการวิจัยในระดับสูง ผลการวิเคราะห์การเปลี่ยนกลุ่มแฝงชี้ให้เห็นว่าในช่วงปี 2545 – 2555 มีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นในเครือข่ายการวิจัยเพียงเล็กน้อย แม้ว่าจะมีนโยบายสนับสนุนเครือข่ายในช่วงเวลาดังกล่าวก็ตาม กลยุทธ์การส่งเสริมเครือข่ายการวิจัยที่พัฒนาขึ้น พบว่าควรส่งเสริมทรัพยากรในการวิจัย ความรู้ความสามารถในการวิจัย และสร้างโอกาสในการร่วมมือวิจัย เพื่อให้นักวิจัยมีความพร้อมที่จะสร้างเครือข่าย นอกจากนั้น กลยุทธ์ที่พัฒนาขึ้นยังสามารถนำไปใช้ได้อย่างเหมาะสมจากผลการตรวจสอบด้วยเครือข่ายกรณีศึกษา