วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2558

งานวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนารูปแบบการสอนวาดลายไทย โดยใช้กิจกรรมการฝึกสมาธิตามแนวกายานุปัสสนาเพื่อพัฒนาทักษะลายไทยของเด็กนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น 2) ศึกษาผลการจัดกิจกรรมการฝึกสมาธิตามแนวกายานุปัสสนาเพื่อพัฒนาทักษะลายไทย เพื่อนำผลการจัดกิจกรรมมาพัฒนารูปแบบการสอน การวิจัยนี้ศึกษากระบวนการจัดการสอนลายไทย โดยใช้สมาธิตามหลักกายานุปัสสนาจากกลุ่มตัวอย่าง 2 กลุ่ม คือ 1) กลุ่มผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 18 คน ประกอบด้วย อาจารย์มหาวิทยาลัย อาจารย์ระดับมัธยม ศิลปินด้านศิลปะไทย และพระภิกษุผู้สอนกรรมฐาน เพื่อศึกษากระบวนการจัดการสอนลายไทยโดยใช้กิจกรรมการฝึกสมาธิตามแนวกายานุปัสสนาผ่านองค์ประกอบ 5 ประการคือ 1 จุดประสงค์การสอน 2 การกำหนดเนื้อหาการสอน3 กิจกรรมการสอน 4 สื่อการสอน 5 การวัดประเมินผลการสอน 2) นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น จำนวน 15 คน เพื่อศึกษาการใช้รูปแบบกิจกรรมการฝึกสมาธิตามแนวกายานุปัสสนาเพื่อพัฒนาทักษะลายไทยผ่านการทดลองสอนแล้วนำมาปรับปรุงรูปแบบการสอนให้สมบูรณ์ขึ้น จากผลการศึกษา ผู้วิจัยได้นำผลสัมภาษณ์และข้อสังเกตของผู้เชี่ยวชาญมาวิเคราะห์ และนำเสนอเป็นรูปแบบการสอนวาดลายไทยที่ใช้ได้จริงตามองค์ประกอบการสอน 5 ประการดังนี้ 1) ด้านจุดประสงค์การสอน ตั้งจุดประสงค์ให้ผู้เรียนสามารถวาดลายไทยเบื้องต้นได้และเรียนรู้ประวัติศาสตร์ศิลปะไทยกับศิลปะวิจารณ์ 2) ด้านการกำหนดเนื้อหาการสอน กำหนดให้ผู้เรียนเรียนรู้เนื้อหาด้านประวัติศาสตร์และทักษะปฏิบัติโดยนำสมาธิมา บูรณาการกับลายไทยด้วยการฝึกสติในการฝึกเขียนเส้น 3) ด้านกิจกรรมการสอน กำหนดให้ผู้เรียนปฏิบัติกิจกรรมการฝึกวาดลายไทยจากง่ายไปหายากอย่างเป็นขั้นตอน โดยสร้างแรงจูงใจให้ผู้เรียนด้วยสื่อที่หลากหลาย 4) ด้านสื่อการสอนวาดลายไทย เน้นให้ผู้เรียนดูสื่อภาพงานจิตรกรรมไทยและสื่อภาพเคลื่อนไหวที่หลากหลาย 5) ด้านการประเมินผลการสอน ประเมินทักษะปฏิบัติโดยดูจากผลคะแนนก่อนเรียนและหลังเรียนและประเมินจิตพิสัยโดยดูจากพฤติกรรมในชั้นเรียน หลังจากนั้นผู้วิจัยได้นำรูปแบบการสอนที่สมบูรณ์ไปทดลองสอนกับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โดยผลการวิจัยพบว่า 1) ผู้เรียนมีทักษะการวาดลายไทยหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ.05 2) ผู้เรียนโดยรวมมีความพึงพอใจในระดับมากที่สุดต่อการเรียนลายไทยจากรูปแบบการสอนวาดลายไทยตามหลักกายานุปัสสนา