วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2558

งานวิจัยนี้ศึกษาอิทธิพลของวิธีการสกัดต่อความเข้มข้นของสารประกอบฟีนอลิกและฟลาโวนอยด์จากเมล็ดหว้า เพื่อนำมาใช้ร่วมกับกรดอินทรีย์ในการลดและควบคุมจำนวนแบคทีเรียก่อโรคบางชนิดในสะระแหน่ และศึกษาอายุการเก็บของสารสกัด จากการใช้ตัวทำละลายเอทานอล 50% ในการสกัดโดยใช้คลื่นไมโครเวฟช่วยในการสกัด (MAE) การสกัดโดยใช้คลื่นอัตราโซนิคช่วยในการสกัด (UAE) การสกัดด้วยการเขย่าที่อุณหภูมิ 80 องศาเซลเซียส (HT) และที่อุณหภูมิห้อง (RT) พบว่าสารสกัดหยาบจากการสกัดด้วยวิธี MAE ให้ปริมาณสารสกัดหยาบแห้ง รวมทั้งความเข้มข้นของสารประกอบฟีนอลิกและฟลาโวนอยด์สูงสุด เมื่อนำสารสกัดที่ได้มาทดสอบฤทธ์ต้านเชื้อแบคทีเรียแกรมลบ (Salmonella Typhimurium และ Escherichia coli) และแกรมบวก (Staphylococcus aureus) พบว่าสารสกัดจากทุกวิธีการสกัดมีความเข้มข้นต่ำสุดในการยับยั้งแบคทีเรีย (MIC) เท่ากับ 3.13 mg/ml และมีความเข้มข้นต่ำสุดในการฆ่าเชื้อแบคทีเรีย (MBC) เท่ากับ 6.25 mg/ml เมื่อทดสอบกับแบคทีเรียแกรมลบ สำหรับแบคทีเรียแกรมบวกพบว่าไวต่อสารสกัดจาก MAE และ UAE ดังนั้นจึงใช้คลื่นไม่โครเวฟในการสกัดเพื่อศึกษาขั้นต่อไป พบว่าความเข้มข้นของสารสกัดหยาบ 0.5 เท่าของ MBC ร่วมกับความเข้มข้นของกรดแอซีติก 0.5 เท่าของ MBC สามารถเพิ่มฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียได้ ดังนั้นจึงเลือกใช้สารสกัดร่วมกับกรดแอซีกมาใช้เป็นสารล้างเพื่อลดจำนวนเชื้อแบคทีเรียในสะระแหน่ โดยพบว่าการแช่สารสกัดหยาบความเข้มข้น 0.5 เท่าของ MBC ร่วมกับกรดแอซีติกความเข้มข้น 0.5 เท่าของ MBC เป็นเวลา 10 นาที สามารถลดจำนวนแบคทีเรียได้ดีที่สุด แต่มีการช้ำเกิดขึ้น จึงลดความเข้มข้นของกรดแอซีติกเท่ากับ 0.25 เท่าของ MBC และเพิ่มความเข้มข้นของสารสกัดหยาบเท่ากับ 0.75 เท่าของ MBC ทำให้ไม่พบการช้ำ และมีจำนวนแบคทีเรียไม่ต่างจากการแช่ด้วยสารสกัดหยาบความเข้มข้น 0.5 เท่าของ MBC ร่วมกับกรดแอซีติกความเข้มข้น 0.5 เท่าของ MBC การใช้ความเข้มข้นนี้สามารถเก็บรักษาสะระแหน่ได้เป็นระยะเวลา 6 วัน ที่อุณหภูมิ 4±2 องศาเซลเซียส โดยปริมาณของ E. coli ยังไม่เกินเกณฑ์ของกรมวิชาการเกษตรสำหรับผักส่งออก สารสกัดหยาบที่ใช้สามารถเก็บรักษาที่อุณหภูมิห้อง (25-30 องศาเซลเซียส) ได้เป็นระยะเวลา 3 เดือน ก่อนฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียของสารสกัดลดลง แต่สามารถเก็บได้นานขึ้นเมื่อเพิ่มกรดแอซีติกในสารสกัดหยาบ อย่างไรก็ตามการเก็บสารสกัดที่อุณหภูมิต่ำ (4±2 องศาเซลเซียส) สามารถเก็บได้นานที่สุด (7 เดือน)