วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2538

วิทยานิพนธ์เรื่องนี้มุ่งศึกษาถึงความคาดหวังของสังคมต่อสตรีไทยในสมัยสร้างชาติของจอมพล ป. พิบูลสงครามเป็นนายกรัฐมนตรี (2481-2487) ผลจากการศึกษาพบว่าในสมัยสร้างชาติเกิดการเปลี่ยนแปลงทางด้านเศรษฐกิจ สังคม การเมืองและวัฒนธรรม ทำให้กระแสความคาดหวังต่อบทบาทและฐานะของสตรีในการเป็นเมียและแม่ที่มีคุณภาพซึ่งดำรงอยู่นับตั้งแต่สมัยปฏิรูปประเทศ ได้ปรากฏเป็นรูปธรรมที่เด่นชัน ภายใต้การดำเนินนโยบายเผยแพร่ "อุดมการแม่เรือน" ที่เน้นการเชิดชูบทบาทของการเป็นเมียและแม่ของจอมพล ป.พิบูลสงคราม อาจกล่าวได้ว่าความคาดหวังต่อฐานะและบทบาทของสตรีในยุคนี้ เป็นผลจากการนำนโยบายสร้างชาติมาเป็นหลักในการบริหารประเทศ ความคาดหวังของสังคมดังกล่าว ส่งผลกระทบต่อแนวคิดในการจัดการศึกษาและการประกอบอาชีพสำหรับสตรี รวมทั้งส่งผลกระทบต่อบทบาทและสถานภาพของสตรี กล่าวคือ การจัดการศึกษาและการประกอบอาชีพสำหรับสตรีก็ยังคงมีลักษณะเฉพาะและจำกัด สตรีไทยยังไม่ได้รับการส่งเสริมในเรื่องการศึกษาและอาชีพเท่าที่ควร แต่กระนั้นก็ส่งผลให้สตรีไทยจำนวนหนึ่งได้มีโอกาสและมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆ เปิดโอกาสให้สตรีได้ออกมามีบทบาททางสังคมมากขึ้น ในขณะที่สตรีบางกลุ่ม ดังตัวอย่างเช่น สตรีที่ศึกษาวิชากฎหมายตระหนักว่าฐานะของสตรียังถูกจำกัดในหลายๆ ประการ อันจะเป็นพื้นฐานของการเรียนร้องสิทธิสตรีในสมัยต่อมา