งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อคัดแยก และจำแนกจุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพในการเร่งกระบวนการหมัก และรักษาน้ำย้อมคราว เพื่อใช้ผลิตหัวเชื้อจุลินทร์ในรูปของลูกแป้ง จากการคัดแยกจุลินทรีย์จากตัวอย่างน้ำย้อมครามบนอาหารเลี้ยงเชื้อ NA และ PDA สามารถคัดแยกได้ 29 ไอโซเลต แบ่งเป็นแบคทีเรีย 21 ไอโซเลต และรา 8 ไอโซเลต จำแนกจุลินทร์ย์โดยใช้สัณฐานวิทยา และการทดสอบทางชีวิเคมีสามารถจำแนกแบคเรียได้ 3 สกุล คือ Micrococcus sp. Bacillus sp. และ Enterobacter sp. สามารถจำแนกเชื้อราได้ 3 สกุล คือ Rhizopus sp. Mucor sp. และ Aspergillus sp. เมื่อนำเชื้อจุลินทรีย์ที่คัดแยกได้มาทดสอบประสิทธิภาพในการหมักน้ำย้อมครามเป็นเวลา 14 วัน พบว่าน้ำย้อมครามที่หมักด้วยเชื้อจุลินทรีย์ทั้ง 29 ไอโอเลต จะมีการเปลี่ยนแปลงสี จากสีน้ำเงินเป็นสีเหลือในวันที่ 2-8 และจะเริ่มกลับมาเป็นสีเขียวในวันที่ 9-14 ส่วนน้ำย้อมครามที่ไม่เติมหัวเชื้อจุลินทรีย์ จะมีการเปลี่ยนสี จากน้ำเงินเข้มเป็นสีเหลืองในวันที่ 2-7 และจะเริ่มกลับเป็นสีเขียวในวันที่ 8-14 ค่พีเอช ของน้ำย้อมครามที่เติมและไม่เติมเชื้อจุลินทรีย์ ในวันแรกจะมีค่าพีเอชในช่วง 12-12.8 จากนั้นค่าพีเอชจะค่อยๆ ลดลงจนถึงจุดต่ำสุดที่ 10.5 ในวันที่ 3 หลังจากนั้นค่าพีเอชของน้ำย้อมครามจะค่อยๆเพิ่มสูงขึ้นจนถึงจุดสูงสุดที่ 12.7 ในวันที่ 7 แล้วพีเอชของน้ำย้อมครามจะมีค่าค่อนข้างคงที่ประมาณ 12 จนถึงวันสุดท้ายที่ทำการหมัก เมื่อนำเชื้อจุลินทรีย์ที่คัดแยกได้ มาทำหัวเชื้อจุลินทรีย์สำหรับหมักย้อมครามในรูปลูกแป้ง แล้วนำไปทดสอบว่าก่อหม้อ แล้วใช้เส้นใยฝ้ายย้อมทดสอบการติดสีพบว่า เส้นใยติดสีได้เข้มกว่าควบคุมและน้ำย้อมครามสามารถ กลับมาอยู่ในสภาพพร้อมย้อมได้เร็วกว่าหม้อควบคุม