สวทช.ภาคเหนือหนุนนำวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเข้ามาช่วยแก้ปัญหาหมอกควันภาคเหนือ ประเดิมสนับสนุนทุนวิจัย 3 สถาบันการศึกษาในพื้นที่ ทำโครงการนำร่อง 3 พื้นที่ของเชียงใหม่และเชียงราย ก่อนขยายผลให้เกิดเป็นรูปธรรมในพื้นที่อื่นต่อไป

นางปิยะฉัตร  ใคร้วานิช เบอร์ทัน ผู้อำนวยการ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ภาคเหนือ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี  เปิดเผยว่า ปัญหาหมอกควันในภาคเหนือตอนบนของประเทศไทยเป็นปัญหาสำคัญส่งผลกระทบต่อความเป็นอยู่ สุขภาพของประชาชน รวมทั้งผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจ ความรุนแรงของปัญหาโดยทั่วไปปรากฏชัดเจนในช่วงเดือนธันวาคม-เมษายนของทุกปี จากนโยบายของรัฐบาลที่ต้องการให้มีการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นรูปธรรม ดังนั้นสวทช. ภาคเหนือ ซึ่งเป็นองค์กรหนึ่งที่ตระหนักถึงความสำคัญของปัญหานี้ จึงได้มีการสนับสนุนทุนวิจัยเพื่อแก้ไขปัญหาท้องถิ่นแก่สถาบันการศึกษาในเขตภาคเหนือ ได้แก่ เทคโนโลยีในการผลิตปุ๋ยจากเศษวัสดุเหลือทิ้ง, เครื่องจักรกลหั่นย่อยเศษวัสดุ, เตาชีวมวลจากซังข้าวโพด, เครื่องอัดก้อนเศษวัสดุ โดยได้ดำเนินการนำองค์ความรู้จากงานวิจัยเป็นชุดเทคโนโลยีเพื่อขยายผลในพื้นที่นำร่อง ได้แก่ เตาชีวมวลจากซังข้าวโพด พื้นที่อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ โดยรศ.ดร.สุชน ตั้งทวีวิพัฒน์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, นางสาวพัทธนันท์ พิทาคำ ปลัดอำเภอแม่แจ่ม

การใช้เชื้อรากลุ่ม Trichoderma ร่วมกับแบคทีเรียกลุ่ม Bacillus ในการช่วยย่อยสลายเศษวัสดุอินทรีย์ พื้นที่อำเภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย โดยผศ.ดร.ฐปน ชื่นบาล มหาวิทยาลัยแม่โจ้ พล.ต.ต.ประสงค์ ศรีสมบูรณ์ รองผู้อำนวยการ นายวีระสิทธิ์ สุขทอง นักวิชาการเกษตร โครงการพัฒนาดอยตุงฯ และการผลิตปุ๋ยอินทรีย์ไม่พลิกกลับกอง พื้นที่อำเภอกัลยาณิวัฒนา จังหวัดเชียงใหม่ โดยผศ.ธีระพงษ์ สว่างปัญญางกูร มหาวิทยาลัยแม่โจ้ พระปลัดสุชาติ สุวฒฑโก ประธานโครงการพระบัณฑิตอาสามหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (วัดสวนดอก) จังหวัดเชียงใหม่คณะทำงานมีความคาดหวังว่าทั้ง 3 พื้นที่จะเป็นพื้นที่นำร่องสู่การขยายผลในการนำเทคโนโลยีต้นแบบไปใช้ในพื้นที่และเกิดประโยชน์อย่างแท้จริงโดยสวทช.ภาคเหนือ จะเป็นหน่วยงานที่ให้การสนับสนุนในการถ่ายทอดเทคโนโลยีร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเพื่อให้เกิดการนำวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเพื่อการลดปัญหาหมอกควันในพื้นที่ภาคเหนืออย่างเป็นรูปธรรมต่อไป

รศ.ดร.สุชน ตั้งทวีวิวัฒน์ นักวิชาการมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (มช.) กล่าวต่อว่า อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ มีพื้นที่เกษตรกรรมและมีพื้นที่ปลูกพืชเศรษฐกิจเชิงเดี่ยวใช้ปลูกข้าวโพดซึ่งมีการใช้สารเคมีและปุ๋ยอย่างมาก รวมทั้งมีการขยายพื้นที่ปลูกออกไปเรื่อยๆ ปัญหาที่ตามมาคือ การเผาเศษตอซังข้าวโพดหลังจากเก็บเกี่ยว ทำให้เกิดปัญหาวิกฤติหมอกควันในจังหวัดเชียงใหม่ทุกปี เทคโนโลยีที่เหมาะสมที่เกษตรกรสามารถนำไปปฏิบัติและถ่ายทอดในชุมชน เตาชีวมวลจากซังข้าวโพด เป็นทางออกหนึ่งในการแก้ไขปัญหาหมอกควัน โดยเตาที่พัฒนาขึ้นนี้ ออกแบบให้ใช้กับซังและต้นข้าวโพด (แห้ง) ซึ่งเป็นวัสดุเหลือทิ้งจากการเพาะปลูกผลิตข้าวโพด ที่เป็นหนึ่งในสาเหตุหลักของการเผาทำลายเกิดเป็นปัญหาหมอกควันในพื้นที่ภาคเหนือ

ตัวเตาที่พัฒนาขึ้นมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 30.5 ซม. สูง 36 ซม. น้ำหนักประมาณ 22 กก. มีหลักการทำงานแบบเตาแก๊สเชื้อเพลิงจากชีวมวล ชนิดอากาศไหลขึ้น (up draft gasification process)โดยเป็นการเผาไหม้เชื้อเพลิงแบบจำกัดปริมาณอากาศ ให้เกิดความร้อนบางส่วนแล้วไปเร่งปฏิกิริยาต่อเนื่องอื่นๆ เพื่อเปลี่ยนเชื้อเพลิงแข็งให้กลายเป็นก๊าซเชื้อเพลิง ได้แก่ ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ (CO) ไฮโดรเจน (H2) และก๊าซมีเทน (CH2) สามารถรองรับปริมาณการใช้ซังข้าวโพดเฉลี่ยวันละ 2 กก./ครัวเรือน (730 กก./ปี) และเตาที่พัฒนาขึ้นนี้ออกแบบให้มีกระบวนการผลิตที่ง่าย ชุมชนสามารถผลิตขึ้นได้เองและมีต้นทุนในการผลิตต่ำ สามารถสร้างเป็นอาชีพเสริมได้อีกทางหนึ่ง

แหล่งที่มา : สวทช.หนุนทุนวิจัย3สถาบันศึกษาใช้วิทยาศาสตร์ลดปัญหาหมอกควัน. (2557). ฐานเศรษฐกิจ. ฉบับวันที่ 26 มกราคม, หน้า 39.