วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2541

เปรียบเทียบระบบวรรณยุกต์และสัทลักษณะของวรรณยุกต์ในภาษาของคน "ลาว" คน "ญ้อ" และคน "ผู้ไท" ในอำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม เพื่อแสดงให้เห็นว่า ผู้พูดภาษาต่างๆ ในตระกูลภาษาเดียวกันที่อาศัยอยู่ในบริเวณใกล้เคียงกัน และมีการติดต่อไปมาหาสู่กันจะยังคงรักษาความแตกต่างของระบบวรรณยุกต์ และสัทลักษณะของวรรณยุกต์ไว้มากน้อยเพียงใด ในงานวิจัยนี้ผู้วิจัยเลือกหมู่บ้าน 3 หมู่บ้านในตอนบน 3 หมู่บ้านในตอนกลางและ 3 หมู่บ้านในตอนล่างของอำเภอธาตุพนมส่วนเหนือ รวมจุดเก็บข้อมูล 9 จุด แต่ละจุดเก็บข้อมูลเป็นหมู่บ้านของกลุ่มชนใดกลุ่มชนหนึ่งเท่านั้น ไม่มีกลุ่มชนอื่นๆ ปะปน ทั้งนี้ผู้วิจัยอาศัยข้อมูลจากคำบอกเล่า ของผู้ใหญ่บ้านและชาวบ้าน ข้อมูลทางภาษาในงานวิจัยนี้ ได้จากผู้บอกภาษาทั้งหมด 45 คน ได้แก่ คน "ลาว" 20 คน คน "ญ้อ" 15 คน และ คน "ผู้ไท" 10 คน รายการคำสำหรับเก็บข้อมูล สร้างขึ้นจากคำชุดเทียบเสียงคล้าย 2 ชุด ซึ่งมีคำอยู่ 15 คำ ให้ผู้บอกภาษาออกเสียงคำละ 10 ครั้ง รวมคำในรายการทั้งสิ้น 150 คำ จากการวิเคราะห์ระบบวรรณยุกต์ด้วยการฟัง และการวิเคราะห์สัทลักษณะของวรรณยุกต์ด้วยวิธีการทางกลสัทศาสตร์ แสดงว่า ในแง่ของระบบวรรณยุกต์ คน "ผู้ไท" มีระบบวรรณยุกต์ที่แตกต่างจากคน "ลาว" และคน "ญ้อ" อย่างชัดเจน และยังคงรักษาลักษณะของภาษาผู้ไทต้นแบบไว้ ส่วนคน "ลาว" และคน "ญ้อ" นั้นมีระบบวรรณยุกต์ซึ่งมีลักษณะที่เปลี่ยนแปลงไป คือ ไม่มีระบบวรรณยุกต์แบบภาษาลาวต้นแบบ มีแต่แบบภาษาลาวที่กลายไปคล้ายกับภาษาญ้อ แต่มีระบบวรรณยุกต์แบบภาษาญ้อต้นแบบ และมีแบบภาษาญ้อที่กลายไปคล้ายกับภาษาลาว ในแง่ของสัทลักษณะของวรรณยุกต์พบว่า ภาษาของทั้งสามกลุ่มชนมีสัทลักษณะของวรรณยุกต์หลายหน่วยเสียงคล้ายคลึงกัน เมื่อพิจารณความสัมพันธ์ระหว่างชื่อกลุ่มคน ชื่อภาษา และลักษณะทางภาษา ผลการวิจัยพบว่า ในบริเวณที่ศึกษามีเพียงคน "ผู้ไท" เท่านั้นที่มีชื่อกลุ่มคน ชื่อภาษา และลักษณะทางภาษาสัมพันธ์กัน ส่วนคน "ลาว" และคน "ญ้อ" นั้นมีชื่อกลุ่มคนและชื่อภาษาต่างกัน แต่กลับมีลักษณะทางภาษาผสมผสานกัน ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงแสดงให้เห็นว่า การศึกษาวรรณยุกต์สามารถแสดงให้เห็นรูปแบบของการผสมผสาน ระหว่างกลุ่มชนและภาษาของกลุ่มชนที่อยู่ในตระกูลภาษาเดียวกัน และอาศัยอยู่ในพื้นที่ใกล้เคียงกัน