วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2546

ศึกษาความต้องการและภาระค่าสิทธิการใช้งานโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ในกระบวนการวารสารสนเทศบนเวิลด์ไวด์เว็บขององค์กรสื่อทางเลือก ปัจจัยที่ผลักดันให้องค์กรสื่อทางเลือกตัดสินใจ เรื่องสิทธิการใช้งานโปรแกรมคอมพิวเตอร์และผลที่ตามมาจากการตัดสินใจนั้น รวมถึงความคิดเห็นขององค์กรสื่อทางเลือกเกี่ยวกับ ความถูกต้องเป็นธรรมของการคุ้มครองลิขสิทธิ์โปรแกรมคอมพิวเตอร์ การวิจัยเชิงคุณภาพครั้งนี้เป็นการศึกษาวิเคราะห์ ภายใต้กรอบแนวคิดทฤษฎีเศรษฐศาสตร์การเมือง แนวคิดเกี่ยวกับสิทธิการเข้าถึงสื่อ แนวคิดเกี่ยวกับระบบทรัพย์สินทางปัญญา และทฤษฎีองค์กรสื่อสารมวลชนภายใต้แรงกดดันของสังคม โดยผู้วิจัยได้คัดเลือกองค์กรสื่อทางเลือกที่เป็นกรณีศึกษาจำนวนทั้งสิ้น 6 แห่ง ซึ่งผลการวิจัยมีดังนี้ 1. โปรแกรมเชิงพาณิชย์ซึ่งมีราคาแพงมีบทบาทสำคัญต่อการกำหนดรูปแบบของการให้บริการ รวมถึงลักษณะเนื้อหาของข่าวสารข้อมูลบนเวิลด์ไวด์เว็บ ที่องค์กรสื่อทางเลือกผลิตและเผยแพร่สู่สาธารณะ 2. สิทธิการใช้งานโปรแกรมคอมพิวเตอร์เป็นภาระทางการเงิน สำหรับการวารสารสนเทศบนเวิลด์ไวด์เว็บ ในปริมาณและสัดส่วนที่สูงมากเมื่อเปรียบเทียบกับเงินทุน รายได้และรายจ่ายในการดำเนินงานปกติขององค์กรสื่อทางเลือก 3. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจเรื่องสิทธิการใช้งานโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ขององค์กรสื่อทางเลือก ประกอบด้วย ปัจจัยด้านสังคม ปัจจัยด้านสถาบันการเมืองการปกครอง ปัจจัยด้านผู้ประกอบการซอฟต์แวร์ ปัจจัยด้านแหล่งข้อมูลข่าวสาร ปัจจัยด้านช่องทางและผู้ใช้บริการข่าวสาร ปัจจัยด้านลูกค้าและอุตสาหกรรมโฆษณา ปัจจัยด้านอุปทาน ปัจจัยด้านการบริหารจัดการ และปัจจัยด้านเทคนิควิธีการผลิต 4. การใช้โปรแกรมละเมิดลิขสิทธิ์ซึ่งมีต้นทุนต่ำเอื้อให้การวารสารสนเทศ ที่ไม่แสวงหากำไรทำได้โดยง่าย อีกทั้งยังได้งานคุณภาพสูง และเป็นอิสระจากระบบตลาด อย่างไรก็ตาม องค์กรสื่อทางเลือกที่ใช้โปรแกรมละเมิดลิขสิทธิ์ก็ต้องเผชิญกับข้อจำกัด อุปสรรคและความไม่สะดวกในการดำเนินงานหลายประการ จากความเสี่ยงต่อการละเมิดกฎหมายลิขสิทธิ์ 5. แนวคิดสิทธิตามธรรมชาติของปัจเจกบุคคลกลายเป็นความคิดกระแสหลัก ที่ครอบงำระบบคิดของกลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ไว้ ด้วยเหตุนี้กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่จึงให้การยอมรับ การคุ้มครองลิขสิทธิ์โปรแกรมคอมพิวเตอร์ และมองไม่เห็นถึงโครงสร้างเศรษฐกิจการเมืองที่มีการกดขี่และเอารัดเอาเปรียบ