การศึกษาเรื่องการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินเพื่อการวางแผนการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม บริเวณลุ่มน้ำโดยรอบเขตอุทยานแห่งชาติภูพานจังหวัดสกลนคร มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน ในระหว่างปี พ.ศ. 2543 ถึง ปี พ.ศ. 2546 และคาดการณ์แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงในอนาคต ในปีพ.ศ. 2549 โดยใช้แบบจำลอง Markov Chain Model เพื่อเป็นแนวทางในการศึกษาการใช้ประโยชน์ที่ดินในอนาคต ผลการศึกษา พบว่า พื้นที่ 27 ลุ่มน้ำย่อยบริเวณเทือกเขาภูพานซึ่งครอบคลุมพื้นที่อุทยานแห่งชาติภูพาน แบ่งประเภทการใช้ประโยชน์ ออกเป็น 5 ประเภทได้แก่ พื้นที่ป่าไม้ พื้นที่ป่าเสื่อมโทรม พื้นที่เกษตรกรรม พื้นที่ชุมชน และพื้นที่แหล่งน้ำ โดยพื้นที่ป่าไม้ พื้นที่ป่าเสื่อมโทรม และพื้นที่เกษตรกรรมมีการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยส่วนพื้นที่ชุมชนและแหล่งน้ำค่อนข้างคงที่ พื้นที่เกษตรกรรมมีการเปลี่ยนแปลงเป็นป่าเสื่อมโทรมเล็กน้อยในส่วนของพื้นที่อุทยานแห่งชาติภูพาน เนื่องจากมีการผ่อนผันให้ค่อย ๆ เลิกกิจกรรมทางการเกษตร กลายเป็นพื้นที่ป่าเสื่อมโทรมและมีแนวโน้มเป็นป่าไม้ที่อุดมสมบูรณ์ต่อไป จากผลการศึกษาสามารถใช้เป็นแนวทางในการวางแผนการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม 5 แผนงาน ได้แก่ แผนงานดูแลรักษาพื้นที่ป่าไม้ ครอบคลุมพื้นที่10 ลุ่มน้ำย่อย แผนงานชลอพักฟื้นการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรป่าไม้ และแผนงานรณรงค์สร้างจิตสำนึกครอบคลุมพื้นที่ 8 ลุ่มน้ำย่อย แผนงานฟื้นฟูพื้นที่ป่าเสื่อมโทรม และแผนงานใช้ประโยชน์จากทรัพยากรแหล่งน้ำ ครอบคลุมพื้นที่ 17 ลุ่มน้ำย่อย โดยแต่ละลุ่มน้ำย่อยอาจมีมากกว่าหนึ่งแผนงาน ทั้งนี้แผนงานดังกล่าว สามารถนำไปจัดการพื้นที่บริเวณเทือกเขาภูพานได้เหมาะสมต่อไป