การศึกษาเรื่อง การผลักดันนโยบายโดยการมีส่วนร่วมของประชาชน : ศึกษาเฉพาะ กรณีร่างพระราชบัญญัติป่าชุมชน มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพัฒนาการของการร่างพระราชบัญญัติ ป่าชุมชน และบทบาทของกลุ่มที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการผลักดันร่างพระราชบัญญัติป่าชุมชน พร้อมทั้งศึกษากลไกการหาข้อยุติความขัดแย้งในการร่างพระราชบัญญัติป่าชุมชน ในการศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงเอกสารประกอบการสัมภาษณ์ และใช้การอภิปราย ผลการศึกษาโดยการใช้พรรณาเชิงวิเคราะห์ ผลการศึกษาพบว่าการจัดการทรัพยากรป่าเดิมอยู่ ภายใต้การดูแลของชุมชนท้องถิ่น และเมื่อมีการสถาปนากรมป่าไม้ขึ้น อำนาจในการจัดการ ทั้งหมดก็ถูกรวมศูนย์อำนาจไว้กับรัฐเพียงองค์กรเดียว การจัดการทรัพยากรป่าของรัฐพบว่า มีฐานความคิด 3 แนวได้แก่ 1) แนวคิดการป่าไม้เชิงพาณิชย์ เป็นการเน้นคุณค่าของ ทรัพยากรป่าเพื่อตอบสนองภาคเศรษฐกิจเท่านั้น 2) แนวคิดการอนุรักษ์ เป็นแนวคิดที่ให้ ความสำคัญกับการป้องกันพื้นที่ที่มีความสมบูรณ์ให้ปลอดภัยจากการทำลายของมนุษย์ 3) แนวคิด การฟื้นฟูและส่งเสริมป่าไม้ เป็นแนวคิดที่ให้ความสำคัญกับการฟื้นฟูป่าไม้ให้มีอุดม สมบูรณ์ จากพัฒนาการของกรมป่าไม้ ที่เปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการจัดการ ทรัพยากรป่า ด้วยเหตุที่กรมป่าไม้ตระหนักถึงข้อจำกัดทางด้านแรงงานและงบประมาณของ องค์กร พร้อมทั้งดำเนินโครงการโดยให้ประชาชนมีส่วนร่วม และภายหลังจากที่ได้ทำงานร่วม กับองค์กรท้องถิ่น พบว่าองค์กรท้องถิ่นมีศักยภาพในการจัดการทรัพยากรป่า แต่ด้วยเงื่อนไข ของกฎหมายและข้อบังคับต่าง ๆ ของกรมป่าไม้ปิดกั้นศักยภาพขององค์กรท้องถิ่น กรมป่าไม้ จึงมีแนวคิดที่จะปรับเปลี่ยนข้อกฎหมายเพื่อให้เอื้อประโยชน์ต่อการจัดการทรัพยากรท้องถิ่น และเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการจัดการทรัพยากรป่าอย่างจริงจังมากขึ้น กระแสการเรียกร้องเรื่องสิทธิชุมชน และการก่อตัวของแนวคิด ป่าชุมชน ในฐานะ เป็นทิศทางของการจัดการทรัพยากรป่า โดยการมีส่วนร่วมของประชาชน กรมป่าไม้ ในฐานะ องค์กรที่รับผิดชอบโดยตรง ต้องร่างพระราชบัญญัติป่าชุมชนขึ้น โดยนำเสนอครั้งแรกในปี พ.ศ. 2534 คือเป็นทางเลือกแรกที่ถูกนำเสนอขึ้น ภายหลังการวิเคราะห์ทางเลือกแรก พระราชบัญญัติป่าชุมชนฉบับ ประชาชนขึ้น โดยมีผู้เกี่ยวข้อง 2 กลุ่ม ได้แก่ กรมป่าไม้ และภาคประชาชน โดยทั้งหมดได้ดำเนินการผลักดันด้วยวิธีการที่แตกต่างกันตามช่วงเวลา อย่างไรก็ตามทั้งหมดก็เพื่อที่จะผลักดันให้ร่างพระราชบัญญัติป่าชุมชนเข้าสู่ผู้กำหนด นโยบายโดยสรุป พบว่าทั้ง 2 กลุ่มดำเนินการผลักดันด้วยวิธีการ ดังนี้ 1) การผลักพันตามกระบวนการตราพระราชบัญญัติ 2) การสร้างการรับรู้ของสาธารณะ 3) การเข้าสู่ผู้มีอำนาจการตัดสิน 4) การผลักดันด้วยข้อมูล 5) การแสวงหาแนวร่วม 6) การใช้ทุจริต 7) การติดตามสถานการณ์ ระหว่างการร่างพระราชบัญญัติป่าชุมชน ความขัดแย้งเกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลา ซึ่งเป็น ความขัดแย้งที่เกิดจากความแตกต่างทางด้านเนื้อหา ของร่างพระราชบัญญัติป่าชุมชน ความ พยายามในการแก้ไข และหาข้อยุติความขัดแย้งในการร่างพระราชบัญญัติก็เกิดขึ้นหลายประการ เช่น การดำเนินการประชาพิจารณ์ การแต่งตั้งบุคคลหรือองค์กรขึ้นมารับผิดชอบ โดยเฉพาะ เพื่อทำหน้าที่แก้ไขความขัดแย้ง การเจรจาตกลงกันระหว่างคู่ขัดแย้งเพื่อสร้างความเข้าใจ ซึ่งกันและกัน และการแต่งตั้งคณะกรรมการร่วม โดยให้ตัวแทนของกลุ่มที่ขัดแย้งกันได้ เข้าร่วมประชุม ปรึกษาหารือ และแลกเปลี่ยนข้อมูลเพื่อสร้างความเข้าใจ จากการศึกษาครั้งนี้ ผู้ศึกษามีข้อเสนอแนะแยกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ 1) ข้อเสนอสำหรับกรณีการร่างพระราชบัญญัติป่าชุมชน โดยประเด็นมุ่งหวังเพื่อ ให้เกิดความเข้าใจในระดับแนวคิด เพื่อยุติความขัดแย้งระหว่างกลุ่มที่เกี่ยวข้องใน กระบวนการร่างพระราชบัญญัติป่าชุมชน 2) กรณีสำหรับการผลักดันหรือเสนอข้อเรียกร้องไปยังผู้มีอำนาจในการตัดสินใจ โดยเน้นการเสนอนโยบาย หรือความต้องการแบบ Button - up 3) กรณีของการพิจารณาหรือตัดสินใจสำหรับผู้กำหนดนโยบาย และสำหรับการศึกษาครั้งต่อไป การศึกษาแนวโน้มของร่างพระราชบัญญัติป่าชุมชน และศึกษาถึงวิธีการจัดการป่าในกรณีการยกเลิกพระราชบัญญัติป่าชุมชน