นาค เป็นสัญลักษณ์ที่แพร่หลายในเขตวัฒนธรรมลุ่มน้ำโขง ซึ่งปรากฎให้เห็นในรูปแบบของวัฒนธรรมด้านต่าง ๆ เช่น วรรณกรรมท้องถิ่น พิธีกรรม สถาปัตยกรรม หัตถกรรม จิตรกรรม ฯลฯ จนอาจกล่าวได้ว่า นาคเป็นสัญลักษณ์หลักในเขตวัฒนธรรมนี้ ความแพร่หลายและความหมายที่หลากหลายของนาค ได้แสดงให้ เห็นว่า นาคาคติ หรือความเชื่อเรื่องนาคได้ถูกรับรู้ความหมาย ที่ปรับเปลี่ยนไปตาม เทศะ และ กาละ ที่ต่างกัน การศึกษาความหมายสัญลักษณ์นาคจากพิธีบูชาพญาสัตตนาคา แห่งวัดพระธาตุพนม จังหวัดนครพนม ชี้ให้เห็นว่า โครงสร้างและ คุณสมบัติของสัญลักษณ์ที่ปรากฎในพิธีกรรมเป็นหน่วยความหมายที่มี พลวัตร ความหมายของนาคได้เกิดขึ้นมาอย่างสัมพันธ์กับการ รับรู้ของกลุ่มบุคคลแต่ละกลุ่มในสังคม และเกี่ยวเนื่องกับ กระบวนการทางสังคมที่เคลื่อนตัวผ่านบริบทที่เกิดขึ้นใน ประวัติศาสตร์ของท้องถิ่น ข้อวิเคราะห์ที่ได้มาจากข้อมูลภาคสนามสรุปได้ว่า ปมทาง สังคมเป็นเงื่อนไขหนึ่งของการเกิดพิธีกรรม อีกทั้งเงื่อนไขของ กลุ่มบุคคลก็มีส่วนสำคัญที่จะเป็นกลไกให้พิธีดำเนินต่อไปได้ พิธีกรรมบูชาพญาสัตตนาคาได้ถือกำเนิดขึ้นมาในปี พ.ศ.2500 เพื่อต้องการยืนยันถึงการดำรงสถานภาพอันชอบธรรมของกลุ่ม สังคม พิธีสัตตนาคาได้รับการจัดขึ้นโดยกลุ่มพระสงฆ์กับกลุ่มผู้นำ พิธีซึ่งเป็นชาวจีน โดยอาศัยนาคเป็นสัญลักษณ์หลักของพิธี เพื่อดำรงสถานภาพของกลุ่มในฐานะเป็นผู้ดูแลรักษาพระธาตุพนม และโต้ตอบกับชาวบ้านเดิมซึ่งเคยทำหน้าที่นี้มาก่อน ทำให้เห็นว่า พิธีกรรมเป็นเสมือนละครเวทีทางสังคมที่แต่ละกลุ่มต่างใช้เพื่อ แสดงออกถึงความเป็นกลุ่มระหว่างกลุ่มตนกับกลุ่มสังคมอื่น สัญลักษณ์นาคในพิธีนี้ จึงเป็นการนำเอาคติความเชื่อ เรื่องนาคที่มีมาแต่โบราณในลุ่มน้ำโขงมาตีความ และสร้างคำ อธิบายใหม่ ให้นาคเข้ามาอยู่ในบริบทของพระพุทธศาสนาเป็น ผู้ปกปักรักษาพระศาสนา มีสถานภาพของการเป็นผู้ปฏิบัติธรรม ซึ่งเป็นฐานะที่กำลังเปลี่ยนผ่านจากสัตว์เดรัจฉาน ไปสู่ผู้หลุดพ้น จากสังสารวัฎตามอุดมคติในพระพุทธศาสนา สัญลักษณ์นาคได้ถูกปรับแปลงความหมายเรื่อยมาไปตาม บริบทของสังคมและกลุ่มคนที่เข้ามาเลือกใช้ความหมาย ความหมาย นาคจึงยังมิได้ตายไปจากสังคมอีสานลุ่มน้ำโขง ซึ่งสะท้อนให้เห็น ว่า สัญลักษณ์นาคยังมีชีวิตทางวัฒนธรรมผ่านเวลาทางประวัติศาสตร์ อันยาวนานมาจนกระทั่งปัจจุบัน