การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพัฒนาการ ของการคิดแบบอเนกนัยของเด็กปฐมวัยที่ได้รับประสบการณ์ การเรียนแบบร่วมมือกับประสบการณ์ตามแผนปกติ และเพื่อ เปรียบเทียบความสามารถในการคิดแบบอเนกนัยของเด็กปฐมวัย ที่ได้รับประสบการณ์การเรียนแบบร่วมมือกับประสบการณ์ตาม แผนปกติ กลุ่มตัวอย่างเป็นเด็กปฐมวัยอายุระหว่าง 4-5 ปี จำนวน 72 คน กำลังศึกษาอยู่ในชั้นอนุบาลปีที่ 1 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2538 ของโรงเรียนอนุบาลปทุมธานี สังกัด สำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดปทุมธานี ใช้วิธีการสุ่ม อย่างง่ายมา 2 ห้องเรียน จากจำนวน 5 ห้องเรียน แล้วสุ่ม อีกครั้งเพื่อกำหนดเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มทดลอง ได้รับประสบการณ์การเรียนแบบร่วมมือ กลุ่มควบคุมได้รับ ประสบการณ์ตามแผนปกติ ผู้วิจัยดำเนินการทดลองทั้งสองกลุ่ม โดยใช้กิจกรรมในวงกลมเป็นระยะเวลา 10 สัปดาห์ เครื่องมือ ที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้คือ แผนการจัดประสบการณ์การเรียนแบบ ร่วมมือ แผนการจัดประสบการณ์ตามแผนปกติ และแบบทดสอบ วัดการคิดแบบอเนกนัยที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นทดสอบเด็กปฐมวัยทั้ง 2 กลุ่ม ก่อนและหลังการทดลอง สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ การทดสอบค่าที ผลการวิจัยพบว่า เด็กปฐมวัยที่ได้รับประสบการณ์การเรียน แบบร่วมมือกับเด็กปฐมวัยที่ได้รับประสบการณ์ตามแผนปกติมี พัฒนาการของการคิดแบบอเนกนัยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทาง สถิติที่ระดับ .01 และพบว่า เด็กปฐมวัยที่ได้รับประสบการณ์ การเรียนแบบร่วมมือมีความสามารถในการคิดแบบอเนกนัย สูงกว่าเด็กปฐมวัยที่ได้รับประสบการณ์ตามแผนปกติอย่างมีนัย สำคัญทางสถิติที่ระดับ .01