วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาสถานภาพ และบทบาทของแม่ที่ปรากฏในวรรณคดีไทย 4 เรื่อง คือ นางบุญเหลือจากลิลิตพระลอ นางมณโฑจากบทละครเรื่อง รามเกียรติ์ พระราชนิพนธ์ของรัชกาลที่ 1 นางทองประศรีจาก เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน และนางมัทรีจากมหาเวสสันดรชาดก ผลการศึกษาปรากฏว่า ตัวละครที่เป็นแม่มีสถานภาพสำคัญ ที่เกี่ยวข้องกับลูก คือ สถานภาพที่สัมพันธ์กับครอบครัว สถานภาพนี้เอื้ออำนวยให้แม่มีบทบาทต่อลูกอย่างเด่นชัดขึ้น โดยเฉพาะเมื่อแม่มีสถานภาพเป็นหัวหน้าครอบครัว ในขณะเดียว กันแม่อาจดำรงสถานภาพอื่น ๆ ด้วยตามความสัมพันธ์กับบุคคล อื่น สถานภาพที่สำคัญนอกจากสถานภาพแม่ คือ สถานภาพภรรยา และสถานภาพที่สัมพันธ์กับสถาบันสำคัญบางสถาบัน เช่นสถาบัน การปกครอง สถาบันบางสถานภาพนั้นอาจขัดแย้งกับสถานภาพแม่ สถานภาพที่ขัดแย้งในเหตุการณ์ และสถานการณ์บางอย่างเป็น ปัจจัยให้แม่มีบทบาทลดหย่อนไปกว่าปกติ บทบาทของแม่ของตัวละครในงานประพันธ์ที่ศึกษานี้ ถ้าไม่คำนึงถึงบทบาทขัดแย้งแล้ว พบว่าแม่มีบทบาทร่วมกัน คือบทบาทในการให้ความรักแก่ลูกบทบาทนี้มีความเชื่อมโยง ถึงบทบาทในการเลี้ยงดูอบรมสั่งสอนลูกแม่อาจปฏิบัติตาม พื้นฐานสถานภาพทางชาติกำเนิด และการศึกษาของตนแต่ไม่พบ ว่าแม่ที่มีสถานภาพทางชาติกำเนิดต่างกัน มีบทบาทในการให้ ความรักแตกต่างกันแต่ประการใด ผลการศึกษาแสดงว่า ผู้ประพันธ์สามารถสร้างตัวละคร ที่เป็นแม่ได้อย่างสมเหตุสมผล ความสอดคล้องของสถานภาพและ บทบาทของตัวละครที่เป็นแม่ กับเนื้อหาทางอารมณ์และความคิด ของเรื่องเป็นส่วนหนึ่งที่สร้างความงามและความซาบซึ้งแก่ ผู้อ่าน ความสมเหตุสมผลของตัวละครที่เป็นแม่เป็นส่วนหนึ่ง ที่ทำให้ผู้อ่านเข้าใจตัวละครคนอื่นที่เกี่ยวข้อง