วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มุ่งศึกษาพัฒนาการของสตรีในสังคมเชียงใหม่สมัยวงศ์เจ้าเชื้อ เจ็ดตน ทั้งในด้านจารีตประเพณี ฐานะและบทบาทของสตรีที่มีต่อครอบครัว สังคมและรัฐ ตลอดจน ศึกษาถึงค่านิยมบางประการที่แสดงให้เห็นถึงลักษณะเฉพาะของสตรีในสังคมเชียงใหม่ ซึ่งได้แบ่ง การศึกษาวิเคราะห์ฐานะของสตรีออกเป็นสองกลุ่มใหญ่ คือ ชนชั้นปกครองและชนชั้นใต้การปกครอง ผลการศึกษาพบว่าสตรีในสังคมเชียงใหม่นั้นแม้จะมีลักษณะโดยรวมไม่แตกต่างจากสตรี ในสังคมอื่น ๆ เช่น สังคมสยาม คืออยู่ในฐานะผู้คล้อยตามที่ดีของบุรุษ แต่สตรีในสังคม เชียงใหม่ก็มีลักษณะเฉพาะบางประการที่แสดงให้เห็นถึงความแตกต่างเป็นต้นว่า สตรีในสังคม เชียงใหม่ ฐานะในครอบครัวและสังคมค่อนข้างสูง อันเป็นผลมาจากมีบทบาทสำคัญในการรักษาความ สืบเนื่องในเครือญาติ ผ่านพิธีกรรมความเชื่อในเรื่องผีปู่ย่า ฐานะสตรีในสังคมเชียงใหม่ จึงค่อนข้างมั่นคงทั้งในระดับครอบครัวและสังคมหากเทียบกับสตรีในสังคมสยาม นอกจากนี้ผลการศึกษายังพบอีกว่าสตรีในสังคมเชียงใหม่ซึ่งประกอบไปด้วยสตรีชนชั้น ปกครอง และชนชั้นใต้การปกครองจะมีแบบแผนการดำเนินชีวิตบางประการที่ต่างกันออกไป โดยใน กลุ่มสตรีชนชั้นปกครองนั้นจะอยู่ภายใต้กรอบจารีตประเพณีของชนชั้นสูงอย่างเคร่งครัด แต่ภาย ใต้โครงสร้างของสตรีชนชั้นปกครองนั้น ผลการศึกษาก็ยังพบอีกว่ากลุ่มสตรีดังกล่าวมีความ แตกต่างระหว่างกันเอง โดยเฉพาะแบบแผนการดำเนินชีวิตบางประการ กล่าวคือ สตรีสูงศักดิ์จะมี บทบาทสำคัญในทางการเมือง และไม่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมทางเศรษฐกิจมากนัก โดยเฉพาะการใช้ แรงงานผลิต ส่วนสตรีชั้นสูงนั้นจะอยู่นอกเหนือบทบาทดังกล่าว ต่อมาเมื่อมีการเปลี่ยนแปลง ทางการเมืองในเชียงใหม่ขึ้นราว พ.ศ. 2427 อิทธิพลทางการเมืองก็ได้ส่งผลกระทบต่อสตรีชนชั้น ปกครองให้เปลี่ยนแปลงฐานะและบทบาทขึ้น โดยการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวนั้นได้เกิดขึ้นกับสตรี เพียงบางคนบางกลุ่ม เช่น กลุ่มสตรีที่ถูกใช้เป็นเครื่องมือทางการเมือง และกลุ่มสตรีที่ได้ สมรสกับขุนนางข้าราชการของสยาม สำหรับสตรีชนชั้นใต้การปกครอง ซึ่งได้แก่ ไพร่สตรีและข้าสตรีนั้นผลการศึกษาได้พบว่า ไพร่สตรีมีบทบาทสำคัญในทางเศรษฐกิจ มีฐานะในครอบครัวและสังคมค่อนข้างมั่นคงกว่าสตรีชนชั้น ปกครอง ส่วนกลุ่มข้าสตรีนั้นก็นับเป็นสตรีที่มีแบบแผนการดำเนินชีวิตที่ไม่แตกต่างกับไพร่ สตรีมากนัก แต่ต้องมีพันธะที่ผูกพันกับนายข้า นายเงิน ซึ่งเป็นบทบาทที่เพิ่มขึ้นอีกทางหนึ่ง ต่อมาเมื่อมีการปฏิรูปการปกครองในเชียงใหม่ พ.ศ. 2443 สตรีชนชั้นปกครองก็เป็นสตรีอีกกลุ่ม หนึ่งที่เริ่มมีการเคลื่อนไหวปรับเปลี่ยนฐานะของตนเองขึ้น เช่น ได้รับการศึกษา มีการลงทุน ทางเศรษฐกิจ แต่การเคลื่อนไหวดังกล่าวนี้ก็ยังคงมีลักษณะเช่นเดียวกับสตรีชนชั้นปกครอง คือ เกิดขึ้นในลักษณะที่เป็นเฉพาะกลุ่ม เฉพาะบุคคล ซึ่งการเคลื่อนไหวของสตรีส่วนหนึ่งของสตรี ทั้งสองชนชั้นนี้ก็ยังดำเนินไปท่ามกลางสตรีส่วนใหญ่ในสังคมที่ยังคงรักษาความสืบเนื่องของ จารีตประเพณีไว้ได้สูง ดังนั้นผลการศึกษาจึงพบว่าการเคลื่อนไหวของกลุ่มสตรีดังกล่าวไม่ได้ มีผลทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของสตรีเชียงใหม่ทั้งสังคม