จุดมุ่งหมายของวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ คือ ศึกษาถึงลักษณะของเสียง, คำ, วลี และ ประโยชน์ของภาษากูยที่มีพูดใน ตำบลเย้ยปราสาท อำเถอหนองกี่ จังหวัดบุรีรัมย์ โดยเก็บ ข้อมูลจากผู้พูดภาษากูย 7 หมู่บ้าน คือ หมู่บ้านใหญ่หนองตาตำ หมู่บ้านหนองตาดำ หมู่บ้าน ใหญ่ หมู่บ้านหนองปรือ หมู่บ้านเมืองแฝก หมู่บ้านขามน้อย และหมู่บ้านเย้ยปราสาท หมู่บ้าน ละ 1 คน ข้อมูลในการวิเคราะห์ได้มาจากการสัมภาษณ์ผู้บอกภาษาจากหมู่บ้านเย้ยปราสาทเป็นหลัก (ซึ่งเป็นหมู่บ้านดั้งเดิมของชาวกุยในตำบลเย้ยปราสาท) ส่วนผู้บอกภาษาคนอื่น ๆ ใช้ สำหรับตรวจสอบข้อมูล ผลของการวิจัยแสดงว่า หน่วยเสียงภาษากูยแบ่งออกเป็น 3 พวก คือ หน่วยเสียง พยัญชนะ หน่วยเสียงเรจิสเตอร์ และหน่วยเสียงสระ หน่วยเสียงพยัญชนะต้นเดี่ยวนั้นมี 21 หน่วยเสียง หน่วยเสียงพยัญชนะท้ายมี 14 หน่วยเสียง พยัญชนะต้นควบกล้ำมีทั้งควบกล้ำ 2 หน่วยเสียง และควบกล้ำ 3 หน่วยเสียง หน่วยเสียงเรจิสเตอร์นั้น ปรากฏอยู่ในหน่วยเสียงสระ ทำให้หน่วยเสียงสระมี 2 พวก คือ สระชุดที่ 1 สระก้อง-ปรกติ กับสระชุดที่ 2 สระก้อง-มีลม ซึ่งเป็นหน่วยเสียงเรจิสเตอร์ สระแต่ละชุดมีจำนวนหน่วยเสียงเท่ากัน คือ สระเดี่ยว 18 หน่วยเสียง สระประสม 3 หน่วยเสียง สำหรับคำภาษากูยส่วนใหญ่เป็นคำพยางค์เดียว และคำ สองพยางค์ การสร้างคำภาษากูยนั้น เดิมมีการสร้างแบบเติมหน้าและเติมกลางคำ แต่ปัจจุบันนี้ ภาษากูยมีวิธีสร้างคำเฉพาะแบบคำประสมเท่านั้น ในเรื่องวลีของภาษากูยแบ่งออกเป็น 5 ชนิด คือ นามวลี สรรพนามวลี กริยาวลี กาลวลี และบุพบทวลี ส่วนประโยคภาษากูยโดยมากมีการเรียงคำ แบบ บทประธาน บทกริยา และบทกรรม และแบ่งออกเป็น 3 ประเภทใหญ่ ๆ คือ ประโยคบอกเล่า ประโยคคำสั่ง และประโยคคำถาม