วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาสภาพแวดล้อมของหมู่บ้าน รูปแบบ ทางสถาปัตยกรรมและภูมิปัญญาที่เป็นวัฒนธรรมในการปลูกเรือนในจังหวัดลำพูน โดยมี เรือนตัวอย่างในการศึกษาจำนวน 50 หลัง จากการศึกษาพบว่า การตั้งถิ่นฐานของหมู่ บ้านมีรูปแบบเกาะกลุ่มเรียงตัวไปตามถนนระหว่างหมู่บ้านและแบบตาราง การวางผัง เรือนจะหันออกสู่ถนน และจะหันหน้าจั่วไปทางทิศเหนือ ลักษณะผังพื้นใช้สอยที่พบ มี 4 แบบ คือ 1. แบบที่ 1 มีเติ๋นขนาดเท่ากับด้านสกัดของเรือนนอนสองหลัง 2. แบบที่ 2 มีเติ๋นกระจายตามพื้นที่และการวางตำแหน่งเรือนนอน 3. แบบที่ 3 มีขนาดเติ๋นยาวเท่ากับเรือนนอน 4. แบบที่ 4 มีเติ๋นอยู่หน้าเรือนนอนทั้งสองหลัง ในการศึกษารูปแบบของหลังคา สามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ลักษณะ คือ 1. เรือนจั่วแฝด 2. เรือนปั้นหยา 3. เรือนจั่วเดียว ลักษณะของหลังคาสตูปชานหน้าที่มีโครงสร้างเสารับเป็นรูปแบบเฉพาะของเรือน ในจังหวัดลำพูนที่เกิดจากการผสมผสานแนวความคิดของชาวไทยยองให้ออกมาในรูป สถาปัตยกรรมที่สำคัญ คือ การเพิ่มเสารับหลังคาสตูปที่เรียกว่า "เสาแหล่งหมา" ถือว่าเป็นเสามงคลที่ช่วยเสริมกับคำโฉลกที่ดี ในกรณีที่ช่างออกแบบหาจำนวนเสาไป ตกลงกับคำโฉลกที่ไม่ดี ซึ่งถือว่าเป็นสิ่งที่บ่งบอกความแตกต่างทางความคิดจากงาน สถาปัตยกรรมของท้องถิ่นอื่น