วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มีจุดมุ่งหมายที่จะวิเคราะห์ปัญหาต่างๆ ของไทยและพม่า เมื่อเผชิญ หน้ากับมหาอำนาจตะวันตก โดยเฉพาะอังกฤษและฝรั่งเศสตลอดจนศึกษาวิธีการปรับตัวเองให้ เข้ากับตะวันตก และผลที่ได้รับจากการดำเนินวิธีนั้นๆ จากการวิเคราะห์พบว่า โดยประสบการณ์ทางประวัติศาสตร์และพื้นฐานทางสังคมและวัฒนธรรมชาวไทยและผู้นำ ของไทยรู้จักเลือกสรรค์นำวัฒนธรรมอินเดียมาใช้อย่างมีความเหมาะสม โดยเฉพาะได้นำหลักการ ของพระพุทธศาสนามาใช้ในการปกครองบริหารประเทศ ตลอดจนมาใช้เป็นกฎหมาย การรู้จัก เดินสายกลางตามคำสอนพุทธศาสนาทำให้กษัตริย์ไทยสามารถปรับตัวให้เข้ากับอิทธิพลของตะวันตก รู้จักผ่อนปรนยินยอมตามความต้องการ เมื่อเห็นว่าไม่มีทางหลีกเลี่ยงและมีอันตราย หากขัดขวาง ดื้อดึงคุณสมบัติพิเศษอีกประการหนึ่งของผู้นำไทย คือมิได้ประมาทต่ออันตรายที่จะเกิดจากมหา- อำนาจอังกฤษและฝรั่งเศส รู้จักแก้ไขปัญหาโดยใช้วิธีดำเนินนโยบายทางการฑูตมากกว่าที่จะใช้กำลัง ต่อสู้ ในขณะเดียวกันก็เร่งปรับปรุงประเทศทุกด้าน รวมทั้งการปกครองภายในประเทศ มิให้มี ปัญหาและเป็นอุปสรรคต่อการดำเนินนโยบายต่างประเทศ จึงทำให้ไทยรอดพ้นจากการสูญเสีย เอกราช และมีอธิปไตยในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ประเทศพม่านั้น เนื่องจากมีปัญหาชนกลุ่มน้อย ซึ่งต่างขนบประเพณีวัฒนธรรม และ ต้องการอิสรภาพจากการปกครองของพม่าจึงต้องทำการต่อสู้ จึงทำให้นำพม่าแม้จะนับถือพุทธศาสนา ต้องหันมารับอิทธิพลศาสนาพราหมณ์ ภายใต้ลัทธิเทวราช โดยถือว่ากษัตริย์คือเทวะ เพื่ออ้าง ความเป็นผู้มีอำนาจในลักษณะจักรวาทิน ยังผลให้กษัตริย์พม่าไม่รู้จักยืดหยุ่นปรับตัวเองเข้ากับ ตะวันตก และใช้การสงครามเข้าตัดสินปัญหา แต่พม่าก็ต้องประสบความพ่ายแพ้อังกฤษถึง 3 ครั้ง กษัตริย์พม่ายังขาดความเข้าพระทัยนโยบายระหว่างอังกฤษและฝรั่งเศส ในทางการเมืองระหว่าง ประเทศ การค้าพาณิชย์อย่างแท้จริง อีกทั้งยังไร้ประสิทธิภาพในการปกครองและปรับปรุงบ้านเมือง ยิ่งกว่านี้ยังมีปัญหาการสืบราชสมบัติ การแย่งชิงราชบัลลังก์ ด้วยการต่อสู้ระหว่างเจ้าชายพม่า ต่อเนื่องกันเป็นระยะเวลายาวนาน สาเหตุต่างๆ นี้มีผลให้พม่าอ่อนแอลงทุกขณะ เมื่อพม่าทำ สงครามกับอังกฤษครั้งที่ 3 พม่าจึงประสบความปราชัย และตกเป็นเมืองขึ้นของอังกฤษในที่สุด