การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบของศูนย์วิทยาศาสตร์ ที่เหมาะสมกับประเทศไทย ผู้วิจัยดำเนินการวิจัยโดยศึกษารูปแบบการจัด ศูนย์วิทยาศาสตร์เกี่ยวกับลักษณะการจัดนิทรรศการและกิจกรรมเสริมการศึกษา รวมถึงกระบวนการดำเนินงานของศูนย์วิทยาศาสตร์ในต่างประเทศจำนวน 92 แห่ง ทั่วโลก ใช้ข้อมูลเชิงเอกสารจากระบบอินเตอร์เน็ต แล้วนำมาสรุปเป็นรูปแบบ เพื่อศึกษาความคิดเห็นจากผู้เชี่ยวชาญจำนวน 44 คน และครูผู้สอน วิทยาศาสตร์จากทั่วประเทศจำนวน 282 คน ในเรื่องการจัดศูนย์วิทยาศาสตร์ ในประเทศไทย เพื่อนำเสนอรูปแบบของศูนย์วิทยาศาสตร์ที่เหมาะสมกับประเทศไทย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย 1)แบบบันทึกข้อมูลการจัด ศูนย์วิทยาศาสตร์ในต่างประเทศ 2)แบบสอบถามความคิดเห็นของผู้เชี่ยวชาญและ ครูผู้สอนวิทยาศาสตร์ ต่อรูปแบบของศูนย์วิทยาศาสตร์ที่เหมาะสมกับประเทศไทย การวิเคราะห์ขอ้มูลใช้ค่าเฉลี่ยและค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน เพื่อเปรียบเทียบ ระดับความคิดเห็นต่อรูปแบบของศูนย์วิทยาศาสตร์ที่เหมาะสมกับประเทศไทย ระหว่าง ผู้เชี่ยวชาญและครูผู้สอน ผลการศึกษาพบว่ารูปแบบของศูนย์วิทยาศาสตร์ที่เหมาะสมกับปประเทศไทย ควรมีลักษณะดังต่อไปนี้ 1) ด้านกาารจัดนิทรรศการและกิจกรรมการศึกษา จำแนกเป็น 1.1) ด้านเนื้อหา ควรจัดเนื้อหาด้านวิทยาศาสตร์ในทุกสาขา 1.2) รูปแบบการจัดนิทรรศการและกิจกรรม ควรมีความหลากหลาย และกิจกรรมที่ควรมีมากที่สุดเรียงตามลำดับ คือ การจัดให้มี ท้องฟ้าจำลอง ห้องแสดงนิทรรศการ ห้องจัดกิจกรรมเสริมการศึกษานิทรรศการ กลางแจ้ง ห้องพัฒนาทักษะทางการคิด โรงภาพยนตร์ ห้องจำลองสถานการณ์ และสถานเพราะเลี้ยงและแสดงสัตว์น้ำ 1.3) รูปแบบการจัดกิจกรรมการศึกษาควรมี ความหลากหลาย โดยกิจกรรมที่ควรจัดมากเป็นอันดับต้น ๆ ได้แก่ การจัดกิจกรรม พิเศษในวันสำคัญต่าง ๆ การฝึกปฏิบัติการ / การทดลอง การแสดงสาธิต ทางวิทยาศาสตร์ การจัดค่ายวิทยาศาสตร์ กิจกรรมการศึกษาสำหรับนักเรียน และ กิจกรรมสำหรับครู ฯลฯ 2) ด้านการดำเนินงาน ประกอบด้วย 2.1) ด้านภารกิจ ศูนย์วิทยาศาสตร์ ควรมีบทบาทภารกิจหลักในการส่งเสริมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ผ่านสื่อนิทรรศการและกิจกรรมการศึกษาที่เน้นให้ผู้เรียนได้รับความสนุกสนานและ มีส่วนร่วมในการเรียนรู้ ให้บุคคลมีพื้นฐานความเข้าใจเรื่องวิทยาศาสตร์และ กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 2.2)ด้านบุคลากรควรใช้บุคลากรปฏิบัติงานประจำ ในฝ่ายต่าง ๆ รวมทั้งใช้อาสาสมัครช่วยงานบางประเภท 2.3) ด้านการประชาสัมพันธ์ ควรใช้อินเตอร์เน็ตและจดหมายข่าวรายเดือน 2.4) ด้านงบประมาณควรใช้เงิน สนับสนุนจากรัฐเป็นหลัก นอกจากนี้ควรมีรายได้เพิ่มเติมจากค่าเข้าชม ค่าธรรมเนียมในกิจกรรมการศึกษาต่าง ๆ เช่น ในการเข้าฝึกปฏิบัติการ การเข้าค่าย ฯลฯ รวมถึงรายได้จากการบริจาค 2.5) ด้านบริการและสิ่งอำนวย ความสะดวกต่าง ๆ ควรมีให้เพียงพอกับจำนวนผู้ใช้บริการ โดยเฉพาะที่จอดรถ ห้องสมุด และร้านอาหาร