การพัฒนาและวิจัยวิธีการผลิตใบกระถินยักษ์หมักเพื่อใช้เลี้ยงโคนมมีจุดประสงค์ ในการสร้างเทคโนโลยีสำหรับ เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ของเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนม และหาแนวทางลดต้นทุนการผลิตโดยใช้วัสดุท้องถิ่นมาทดแทน การวิจัยขั้นแรก ใช้วิธีการ บรรจุถุงขนาดเล็กโดยผสมสารเสริมชนิดและระดับต่าง ๆ 10 กรรมวิธี เพื่อคัดเลือก กรรมวิธีที่ดีที่สุด 2 กรรมวิธี มาทดสอบขั้นที่สองในภาคสนาม ซึ่งใช้วิธีบรรจุ ถุงพลาสติกดำถุงละ 20-25 ก.ก. พร้อมทั้งดูดอากาศออกโดยมัดถุงและหุ้ม 5 กรรมวิธี จากนั้นคัดเลือก 1 กรรมวิธีมาผลิตใบกระถินยักษ์หมักเพื่อทดสอบขั้นที่สามกับโครีดนม ลูกผสมขาวดำ โดยใช้ทดแทนอาหารข้นระดับต่าง ๆ และวัดการตอบสนองด้านปริมาณน้ำนม รวมทั้งผลตอบแทน เพื่อหาวิธีการที่ดีที่สุด ต่อการนำมาเลี้ยงและนำมาถ่ายทอดให้ เกษตรกรนำไปทดลองใช้ในฟาร์ม แล้ววัดปริมาณน้ำนม รายรับ และการยอมรับในเทคโนโลยี ดังกล่าวของเกษตรกร การทดลองหมักใบกระถินยักษ์ในถุงพลาสติกขนาดเล็กพร้อมทั้งดูดอากาศออก พบว่า การใช้รำละเอียดหรือกากน้ำตาล ปริมาณ 200 และ 50 กรัมตามลำดับ ต่อใบกระถินยักษ์สด 1 ก.ก.เป็นกรรมวิธีที่เหมาะสมที่สุด โดยการใช้กากน้ำตาล เป็นสารเสริม ทำให้มีการสูญเสียน้ำหนักแห้งน้อยที่สุด (3.84%) ส่วนเมื่อใช้ มันสำปะหลังบดหรือรำละเอียดทำให้การสูญเสียน้ำหนักแห้งเพิ่มขึ้น แต่ไม่แตกต่าง จากการใช้เกลือหรือไม่ใส่สารเสริมใด ๆ การใช้ยูเรียผสมทำให้มีการสูญเสียวัตถุแห้ง ค่อนข้างมากและใบกระถิน เปลี่ยนเป็นสีดำ สำหรับกรดไขมันระเหยง่ายที่เกิดขึ้นพบว่า การใช้รำละเอียดผสมทำให้เกิดกรดแลคติกมากกว่าสารเสริมอื่น ๆ (P< 0.05) แต่การใช้กากน้ำตาลผสมทำให้เกิดกรดแลคติกน้อยกว่าการเสริมสารชนิดอื่น อย่างมีนัยสำคัญ สารเสริมทุกชนิด ทำให้เกิดกรดอะซีติกและกรดบิวทีริกในปริมาณที่ ไม่แตกต่างกัน การใช้รำละเอียดปริมาณ 200 หรือ 300 กรัมต่อใบกระถินสด 1 ก.ก. ทำให้ได้คะแนนคุณภาพมากกว่าการใช้สารอื่นอย่างมีนัยสำคัญ โปรตีนของใบกระถิน ที่หมักกับกากน้ำตาลจะมีค่าสูงสุด (25.79%) ซึ่งแตกต่างจากการใช้รำละเอียด ทั้ง 2 ระดับที่มีค่าอยู่ระหว่าง 20.64-20.99% กรรมวิธีผลิตใบกระถินยักษ์หมักในภาคสนามที่เหมาะสมที่สุดคือใช้รำละเอียดผสมกับ ใบกระถินยักษ์ที่ตัดให้มีขนาด 2.5 - 5 ซ.ม. และหมักในถุงพลาสติกดำซึ่งหุ้มด้านนอก ด้วยถุงอาหารใช้แล้วพร้อมทั้งดูดอากาศออกโดยมัดถุงใน และนอกแยกจากกัน การทดลอง ได้ผลว่าการหมักในถุงพลาสติกดำและหุ้มถุงอาหารข้นใช้แล้วด้านนอก โดยการมัดถุง ทั้ง 2 จากด้านนอกร่วมกันทำให้มีการสูญเสียวัตถุแห้งน้อยกว่าการมัดด้านเดียว แต่การมัดถุงร่วมกันทำให้เกิดการฉีกขาด ของถุงตรงรอยมัดส่งผลให้พบกรดบิวทีริก มากและกรดแลคติกต่ำ กรรมวิธีที่ใช้รำละเอียดผสมทำให้เกิดกรดแลคติก มากที่สุด และได้คะแนนพืชหมักสูงที่สุด (P < 0.05) วิธีการหมักโดยบรรจุถุงดำชั้นเดียวซึ่ง ต้องยกถุง อย่างระมัดระวังทำให้ถุงพลาสติกดำไม่ฉีกขาดจึงเกิดกรดแลคติกสูง ส่วนแร่ธาตุผงซึ่งใช้ในปริมาณ 1% ทำให้ใบกระถินยักษ์หมักมีคุณภาพต่ำลง อย่าง มีนัยสำคัญ (P<0.05) การใช้กากน้ำตาลผสมแม้จะทำให้โปรตีนของใบกระถินหมักมากที่สุด แต่เกิดการหมักไม่สมบูรณ์ โดยมีกากน้ำตาลหลงเหลืออยู่ และมีต้นทุนการผลิตสูง กว่าการใช้รำละเอียด วิธีการใช้ใบกระถินยักษ์หมักเลี้ยงโครีดนมพันธุ์ลูกผสมขาวดำที่เหมาะสมที่สุด คือใช้ทดแทนอาหารข้น 25% ซึ่งได้ผลดีกว่า การใช้เฉพาะอาหารข้นเสริม ผลการทดลองพบว่า โคสามารถให้น้ำนมที่ปรับให้มีไขมัน 4% (4%FCM) วันละ 12.3 ก.ก. ซึ่งสูงกว่า การใช้ เฉพาะอาหารข้นเสริมอย่างเดียว (11.1 ก.ก.) หรือการลดอาหารข้น 12.5% (10.8 ก.ก.) โดยไม่พบความแตกต่าง ของการเปลี่ยนแปลงน้ำหนักตัว โปรตีนในน้ำนม และวัตถุแห้ง ในน้ำนม แต่การลดอาหารข้น 25% และทดแทนด้วย ใบกระถินทำให้ไขมันนมเพิ่มมากกว่า กลุ่มอื่น (P < 0.05) ซึ่งโคสามารถกินอาหารรวมได้ไม่แตกต่างกัน ตลอดจนมีอัตราการ เปลี่ยนอาหารเป็นน้ำนมไม่แตกต่างกัน อย่างไรก็ตามโคที่ลดอาหารข้น 25% และทดแทนด้วย ใบกระถินยักษ์หมัก มีแนวโน้มแสดงผลตอบแทนมากกว่าการใช้เฉพาะอาหารข้นเสริม (P=0.05) ผลการถ่ายทอดเทคโนโลยีพบว่าเกษตรกรให้การยอมรับเทคโนโลยีการผลิตและการใช้ ใบกระถินยักษ์หมักเลี้ยงโคนม โดยในขั้นตอนการฝึกอบรมเกษตรกรมีความรู้ความเข้าใจ และความคิดเห็นโดยรวมต่อการผลิตและการใช้ใบกระถินยักษ์ หมักเปลี่ยนแปลงจากระดับ ปานกลางมาเป็นระดับที่ดี หลังจากได้รับการอบรม แต่ยังมีความคิดเห็นต่อการผลิต เพื่อใช้เอง เปลี่ยนแปลงไม่มากนัก ในขั้นตอนการทดสอบในฟาร์ม เกษตรกรมีความมั่นใจ จากปริมาณน้ำนมที่เพิ่มขึ้นและมีรายรับเพิ่มขึ้น ทำให้มีความต้องการใช้ต่อไป และต้อง การให้มีผู้ผลิตมาจำหน่าย เกษตรกรยอมรับว่าเป็นวิธีการที่จะเพิ่มประสิทธิภาพ การผลิตโดยใช้วัสดุท้องถิ่นทดแทนอาหารข้น และเห็นว่าใบกระถินยักษ์หมักมีประโยชน์ ต่อการเลี้ยงโคนม