การศึกษาเรื่องการวิเคราะห์ความต้องการและพัฒนาศักยภาพการบริหารงานด้านการเงินการบัญชีของผู้จัดการสหกรณ์การเกษตรครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหาบทบาทที่เหมาะสมของผู้จัดการสหกรณ์การเกษตรในฐานะผู้บริหาร รวมทั้งเพื่อศึกษาถึงปัญหาในการปฏิบัติงานของผู้จัดการสหกรณ์การเกษตรเกี่ยวกับการบริหารงานด้านการเงินการบัญชี ตลอดจนค้นหาถึงข้อเสนอแนะเพื่อนำไปปรับใช้ให้สอดคล้องกับการบริหารจัดการสหกรณ์การเกษตร และนำไปใช้ในการสร้างหลักสูตรฝึกอบรมสำหรับผู้จัดการสหกรณ์การเกษตรที่เหมาะสมต่อไป กลุ่มประชากรที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้ คือ ผู้จัดการสหกรณ์การเกษตรในพื้นที่ 5 จังหวัด ได้แก่ พระนครศรีอยุธยา ลพบุรี กาญจนบุรี ชลบุรี และฉะเชิงเทรา รวมถึงเจ้าหน้าที่ภายในของสหกรณ์การเกษตร และผู้สอบบัญชีสหกรณ์ของกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ที่รับผิดชอบดูแลสหกรณ์การเกษตรแห่งนั้นๆ รวมจำนวนทั้งสิ้น133 ราย โดยใช้รูปแบบในการวิจัยทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ กล่าวคือ เป็นการเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามและการสัมภาษณ์เชิงลึกสำหรับผู้บริหาร ซึ่งมีสถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และการทำตารางไขว้ ผลการศึกษาพบว่า ศักยภาพการบริหารงานด้านการเงินการบัญชีของผู้จัดการสหกรณ์การเกษตรภาคกลางในภาพรวมนั้นจัดได้ว่าอยู่ในระดับสูงและเป็นเกณฑ์ที่น่าพอใจ นอกจากนี้ผลการศึกษาประสิทธิภาพการปฏิบัติงานตามหน้าที่ทั้ง 4 ด้านได้แก่ ด้านการบริหาร ด้านการควบคุม ด้านการตรวจสอบ และด้านอื่น ๆ พบว่าในด้านการบริหาร การควบคุม และการตรวจสอบนั้น ทั้งผู้จัดการและเจ้าหน้าที่ภายในสหกรณ์มีความคิดเห็นที่ตรงกันว่า ระดับผลการปฏิบัติงานของผู้จัดการสหกรณ์ในหน้าที่ 3 ด้านนั้นจัดอยู่ในระดับที่ดีมาก โดยในด้านการบริหารคิดเป็นร้อยละ54.5 และ 42.5 สำหรับด้านการควบคุมคิดเป็นร้อยละ 56.8 และ 43.8 ตามลำดับ และในด้านการตรวจสอบคิดเป็นร้อยละ 63.6 และ 57.5 ตามลำดับ โดยมีนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.00 ในขณะที่ความคิดเห็นจากผู้สอบบัญชีเป็นไปในทางตรงกันข้ามอย่างสิ้นเชิงนั่นคือ ในด้านการบริหารพบว่าร้อยละ 50 ของผู้สอบบัญชีเห็นว่าผู้จัดการสหกรณ์การเกษตรยังทำได้ไม่ดีพอส่วนในด้านการควบคุมและด้านการตรวจสอบนั้นผู้สอบบัญชีเห็นตรงกันว่า ระดับผลการปฏิบัติงานของผู้จัดการสหกรณ์การเกษตรอยู่ในระดับที่ไม่ดีเลยคิดเป็นร้อยละ 50 เช่นกัน โดยมีนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.00 นอกจากนี้ในด้านอื่นๆ พบว่าผู้จัดการสหกรณ์การเกษตรเห็นว่าตนเองนั้นมีระดับผลการปฏิบัติงานค่อนข้างดีคิดเป็นร้อยละ 38.6 ในขณะที่เจ้าหน้าที่ภายในสหกรณ์เห็นว่าผู้จัดการสหกรณ์มีระดับผลการปฏิบัติงานในระดับที่ดีมากคิดเป็นร้อยละ 23.3 ซึ่งตรงกันข้ามกับความคิดเห็นของผู้สอบบัญชีโดยส่วนใหญ่ที่เห็นว่าระดับผลการปฏิบัติงานในด้านอื่นๆ ของผู้จัดการสหกรณ์การเกษตรอยู่ในระดับที่ไม่ดีเลยคิดเป็นร้อยละ 68.8โดยมีนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.00 จากประเด็นปัญหาทั้งหมดที่พบ ผู้วิจัยสามารถนำไปสร้างเป็นหลักสูตรฝึกอบรมสำหรับผู้จัดการสหกรณ์การเกษตรเพื่อพัฒนาศักยภาพการบริหารงานด้านการเงินและการบัญชี ได้ดังนี้ หลักสูตรที่ 1 หลักสูตรเสริมสร้างเจตคติในการบริหารงานการเงินการบัญชี หลักสูตรที่ 2 หลักสูตรคอมพิวเตอร์เบื้องต้นเพื่อการบริหารงานการเงินการบัญชี หลักสูตรที่ 3 หลักสูตรการใช้ข้อมูลทางบัญชีเพื่อการบริหาร หลักสูตรที่ 4 หลักสูตรการวิเคราะห์งบการเงินเพื่อการบริหาร หลักสูตรที่ 5 หลักสูตรการบริหารการตลาดเบื้องต้น หลักสูตรที่ 6 หลักสูตรการวิเคราะห์แนวโน้มการตลาดเพื่อการแข่งขันเชิงธุรกิจ หลักสูตรที่ 7 หลักสูตรการวิเคราะห์การลงทุนเพื่อการแข่งขันทางการตลาด ข้อเสนอแนะสำหรับการศึกษาในครั้งต่อไป เพื่อให้การศึกษาถึงระดับความต้องการและพัฒนาศักยภาพในการบริหารงานของผู้จัดการสหกรณ์การเกษตรเป็นไปอย่างสมบูรณ์มากยิ่งขึ้นควรทำการศึกษาเพิ่มเติมถึงการบริหารงานในด้านอื่นๆ รวมถึงอาจทำการศึกษาแยกตามระดับชั้นหรือขนาดที่แตกต่างกันของแต่ละสหกรณ์ ทั้งนี้เพื่อให้เข้าใจถึงรายละเอียดในเชิงลึกยิ่งขึ้น ซึ่งอาจก่อให้เกิดประโยชน์แก่วงการสหกรณ์การเกษตรในแง่มุมอื่นๆ ต่อไป นอกจากนี้หากสามารถทำการศึกษาให้ครอบคลุมถึงสหกรณ์ประเภทอื่นๆ อีก 5 ประเภท อันได้แก่ สหกรณ์นิคม สหกรณ์ประมงสหกรณ์ร้านค้า สหกรณ์บริการ และสหกรณ์ออมทรัพย์ อาจทำให้เข้าใจและเห็นถึงความแตกต่างเกี่ยวกับวิธีการบริหารงานของสหกรณ์แต่ละประเภทได้ดียิ่งขึ้น