ท้องผูกเป็นปัญหาที่พบได้มากในผู้ป่วยระบบประสาท เมื่อเกิดขึ้นแล้วจะทำให้เกิด ภาวะแทรกซ้อนที่เป็นอันตรายถึงแก่ชีวิตได้ พยาบาลเป็นบุคคลที่มีบทบาทสำคัญในการดูแล ผู้ป่วยโดยตรง จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีความรู้ ความเข้าใจในการปฏิบัติการพยาบาล อย่างถูกต้องและครอบคลุมเพื่อที่จะป้องกันและแก้ไขภาวะท้องผูกของผู้ป่วยได้อย่างมี ประสิทธิภาพ การศึกษาครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจกิจกรรมการพยาบาลเพื่อดูแล ผู้ป่วยระบบประสาทในเรื่องการป้องกันและแก้ไขภาวะท้องผูก กลุ่มตัวอย่างเป็นพยาบาล วิชาชีพที่ปฏิบัติงานเพื่อดูแลผู้ป่วยระบบประสาทเป็นเวลาอย่างน้อย 6 เดือน จำนวน 100 คน ที่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์และโรงพยาบาลตากสิน โดยใช้แบบสอบถามที่ผู้ศึกษา สร้างขึ้น ในการศึกษาครั้งนี้พยาบาลทั้ง 100 คนเป็นเพศหญิง มีอายุระหว่าง 22-51 ปี (อายุเฉลี่ย = 29.51, ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน = 6.25) ส่วนใหญ่มีประสบการณ์ในการดูแล ผู้ป่วยระบบประสาทมากกว่า 5 ปี แต่เกือบทั้งหมดไม่ได้รับการอบรมเกี่ยวกับการป้องกัน และแก้ไขภาวะท้องผูกของผู้ป่วยระบบประสาทเลย ผลการศึกษาพบว่า กิจกรรมที่พยาบาลปฏิบัติในการป้องกันและแก้ไขภาวะท้องผูก ประเด็นที่มีปัญหามากที่สุดคือเรื่องของการวินิจฉัยภาวะท้องผูกของผู้ป่วยทั้งใน ปัจจัยเรื่องการดู คลำ เคาะ ฟัง และการใช้นิ้วตรวจทางทวารหนัก เรื่องการประเมิน ข้อมูลพื้นฐานที่เกี่ยวข้องกับการขับถ่ายของผู้ป่วย พยาบาลมีการปฏิบัติในทุกปัจจัย เป็นประจำ 24-45% ในเรื่องการประเมินความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะท้องผูกของผู้ป่วย ภายหลังรับเข้ารักษาตัวในหอผู้ป่วยแล้ว พยาบาลส่วนใหญ่จะประเมินปัจจัยต่างๆ เป็นประจำ ยกเว้นปัจจัยในเรื่องลักษณะของอาหารในเรื่องการปฏิบัติเพื่อการป้องกัน ภาวะท้องผูกของผู้ป่วย ปัจจัยที่มีปัญหาคือการแนะนำญาติให้จัดอาหารที่มีกากใยมาก มาให้ผู้ป่วยรับประทาน มีการปฏิบัติเป็นประจำเพียง 34% และในเรื่องการช่วยเหลือและ แก้ไขภาวะท้องผูกของผู้ป่วยนั้นส่วนใหญ่พยาบาลจะมีการปฏิบัติเป็นประจำ 49-76% ยกเว้นในปัจจัยที่ใช้นิ้วล้วงเข้าไปในทวารหนักและวนรอบบริเวณหูรูดด้านในนานอย่างน้อย 30 วินาทีเพื่อกระตุ้นให้กล้ามเนื้อหูรูดคลายตัว พยาบาลทั้งหมด (100%) ยังไม่เคย ปฏิบัติเลย จากผลการศึกษาครั้งนี้มีข้อเสนอแนะว่า ควรมีการสร้างคู่มือที่เป็นมาตรฐานในการ ปฏิบัติการพยาบาลเพื่อป้องกันและแก้ไขภาวะท้องผูกของระบบประสาท มีการพัฒนาทักษะ ของพยาบาลในการตรวจร่ายกายเพื่อวินิจฉัยภาวะท้องผูก รวมทั้งควรมีการขยายผลของข้อมูล ที่ได้จากการศึกษาด้วย