วิทยานิพนธ์เรื่องนี้เป็นการศึกษาวิจัยทางสังคมศาสตร์ โดยผู้ศึกษาใช้ระเบียบ วิธีวิจัยเชิงคุณภาพศึกษาการพึ่งตนเองของกลุ่มเกษตรกรปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษ ตำบลห้วยพระ อำเภอดอนตูม จังหวัดนครปฐม โดยมีกลุ่มตัวอย่างดังนี้คือ สมาชิกกลุ่ม เกษตรกรปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษตำบลห้วยพระ และเจ้าหน้าที่จากภาครัฐและเอกชนที่ เข้าไปมีส่วนร่วมในการส่งเสริมการปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ การศึกษา 1) ศึกษาลักษณะการดำเนินงานของกลุ่มเกษตรกรปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษ ตำบลห้วยพระ 2) ศึกษาลักษณะการพึ่งตนเองของเกษตรกร 3) ศึกษาเงื่อนไขและปัจจัยที่ ส่งผลต่อการพึ่งตนเองของเกษตรกรทุกกระบวนการผลิตในด้านเทคโนโลยี เศรษฐกิจ ทรัพยากร ธรรมชาติ จิตใจ และสังคม ผลการศึกษามีดังนี้ 1) การดำเนินงานของกลุ่มเกษตรกรปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษ ตำบลห้วยพระ แบ่งเป็น 2 ช่วงคือ ระยะแรกได้รับการส่งเสริมจากสำนักงานเกษตรจังหวัด นครปฐม เป็นการปลูกผักกางมุ้ง ระยะที่สองได้รับการส่งเสริมจากบริษัทเอกชนในรูปแบบ ของการปลูกผักนอกมุ้ง ชนิดผักที่เกษตรกรเพาะปลูกได้แก่ ผักคะน้า กวางตุ้ง และผักบุ้ง 2) การพึ่งตนเองทางด้านเทคโนโลยีพบว่าเกษตรกรไม่สามารถพึ่งตนเองได้ในขั้นตอนการ เตรียมดิน แต่สามารถพึ่งตนเองได้ในขั้นตอนการเพาะปลูก การบำรุงรักษาผัก การเก็บเกี่ยว การบรรจุภัณฑ์ และการนำภูมิปัญญามาใช้ในการเกษตร การพึ่งตนเองทางด้านเศรษฐกิจพบว่า เกษตรกรสามารถพึ่งตนเองได้ในทุกด้านในเรื่องของเงินออม แหล่งทุน ผลผลิต และการจัด จำหน่าย การพึ่งตนเองทางด้านทรัพยากรธรรมชาติดินและน้ำพบว่าเกษตรกรสามารถพึ่ง ตนเองได้ การพึ่งตนเองทางจิตใจในระดับครัวเรือน ชุมชนและกลุ่ม พบว่าเกษตรกรสามารถ พึ่งตนเองได้ การพึ่งตนเองทางด้านสังคมในเรื่องความสามัคคีและการพึ่งพาอาศัยซึ่งกัน และกัน พบว่าเกษตรกรสามารถพึ่งพาตนเองได้ 3) เงื่อนไขและปัจจัยที่ส่งผลต่อการพึ่ง ตนเองของเกษตรกรแบ่งเป็น 2 ปัจจัยได้แก่ ปัจจัยภายในคือการรวมกลุ่มของเกษตรกร การบริหารจัดการกลุ่ม สมาชิก ลักษณะของกลุ่ม สิ่งแวดล้อม และสภาพเศรษฐกิจ ปัจจัย ภายนอกที่ส่งผลต่อการพึ่งตนเองได้แก่ กระแสการบริโภคผักปลอดสารพิษ สังคม สิ่งแวดล้อม การส่งเสริมจากหน่วยงานภาครัฐและเอกชน และระบบตลาด ข้อเสนอแนะจากผลการศึกษาคือ เกษตรกรควรมีการควบคุมคุณภาพ และรูปแบบการเพาะปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษให้มี มาตรฐาน เพื่อที่การดำเนินงานปลูกผักปลอดภัยจากสารพิษจะเป็นที่ยอมรับ และได้รับความ เชื่อถือทั้งผู้บริโภคและตลาดที่รับซื้อ จะนำมาซึ่งความยั่งยืนในการประกอบอาชีพและ สิ่งแวดล้อมต่อไป