ผู้สูงอายุทวีความสำคัญมากขึ้นในสังคมไทยทั้งในแง่ของจำนวนและสัดส่วน การพัฒนา สู่ภาวะความเป็นทันสมัยในช่วงสามทศวรรษที่ผ่านมาได้มีบทบาทยิ่งต่อการเปลี่ยนแปลงใน วิถีการดำเนินชีวิตของคนในสังคม ซึ่งย่อมมีผลกระทบต่อแบบแผนการอยู่อาศัยของผู้สูงอายุ ไทยด้วยเช่นกัน การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษารูปแบบและแนวโน้มของ แบบแผนการอยู่อาศัยของผู้สูงอายุ 2) ศึกษาภาวะความเป็นทันสมัยที่มีต่อแบบแผนการ อยู่อาศัยของผู้สูงอายุ และ 3) ศึกษาผลของการลดลงในภาวะเจริญพันธุ์และภาวะการตาย ที่มีต่อแบบแผนของการอยู่อาศัยของผู้สูงอายุ การศึกษาได้อาศัยข้อมูลตัวอย่างร้อยละ 2 ของสำมะโนประชากรและเคหะแห่งชาติ ปี พ.ศ. 2513 และตัวอย่างร้อยละ 1 ในปี พ.ศ. 2523 2533 และ 2543 รวมถึงตารางชีพแบบย่อ จากการสำรวจการเปลี่ยนแปลงทางประชากรในช่วงระหว่างปี พ.ศ. 2507-2510 ถึง พ.ศ. 2538-2539 ซึ่งดำเนินการโดยสำนักงานสถิติแห่งชาติ โดยการศึกษารูปแบบและแนวโน้มของ แบบแผนการอยู่อาศัยได้ใช้ตารางไขว้และวิธีตารางชีพพหุ และใช้วิธีการทำให้เป็นมาตรฐาน ในการทดสอบภาวะความเป็นทันสมัยต่อแบบแผนการอยู่อาศัย ส่วนการศึกษาผลของการลดลงใน ภาวะเจริญพันธุ์และภาวะการตายต่อแบบแผนการอยู่อาศัยใช้วิธีการของ Schoeni ซึ่งอาศัย วิธีตารางชีพพหุและวิธีการแยกองค์ประกอบในการศึกษา ผลการศึกษา พบว่า การอยู่ร่วมกับบุตรเป็นแบบแผนที่เด่นชัดของผู้สูงอายุไทย แม้ว่าแนวโน้มของสัดส่วนในแบบแผนดังกล่าวจะลดลง แนวโน้มของการอยู่คนเดียวและการอยู่ กับคู่สมรสเพียงลำพังได้เพิ่มสูงขึ้น โดยผู้สูงอายุหญิงมีการอยู่คนเดียวในสัดส่วนที่ มากกว่าผู้สูงอายุชาย ขณะที่ผู้สูงอายุชายมีการอยู่กับคู่สมรสเพียงลำพังในสัดส่วนที่ มากกว่าผู้สูงอายุหญิง ภาวะความเป็นทันสมัยยังผลให้สัดส่วนของการอยู่ร่วมกับบุตรลดลง และมีผลให้สัดส่วนของการอยู่คนเดียวและการอยู่กับคู่สมรสเพียงลำพังเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม ภาวะความเป็นทันสมัยมีผลให้สัดส่วนของการอยู่คนเดียวในผู้สูงอายุชายลดลงเมื่อใช้ระดับ การศึกษาเป็นตัวชี้วัด การลดลงของภาวะเจริญพันธุ์และภาวะการตายมีผลต่อจำนวนปีที่ คาดว่าจะอยู่ในแต่ละแบบแผนการอยู่อาศัยของผู้สูงอายุ โดยการลดลงของภาวะเจริญพันธุ์ มีผลให้จำนวนปีของการมีชีวิตอยู่ในแต่ละแบบแผนการอยู่อาศัยลดลง ~uยกเว้น~u การอยู่ อาศัยร่วมกับบุตร ในขณะที่การลดลงของภาวะการตายยังผลให้จำนวนปีของการมีชีวิตอยู่ ในทุกแบบแผนการอยู่อาศัยเพิ่มขึ้น และการลดลงในภาวะการตายมีผลต่อการเปลี่ยนแปลง ในแบบแผนการอยู่อาศัยของผู้สูงอายุมากกว่าการลดลงในภาวะเจริญพันธุ์ ผลการศึกษา ได้สอดคล้องกับสมมติฐานที่ตั้งไว้ ~uยกเว้น~u ในส่วนของภาวะความเป็นทันสมัยที่ทำ ให้สัดส่วนของการอยู่คนเดียวในกลุ่มผู้สูงอายุชายลดลงเมื่อใช้ระดับการศึกษาเป็นตัวชี้วัด