งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงการอบรมเลี้ยงดูเด็กของครอบครัว ชาวไทยใหญ่ภายใต้บริบทแวดล้อมทางกายภาพและสังคมในปัจจุบัน โดยใช้แนวคิดทฤษฎี โครงสร้างหน้าที่ และแนวคิดทฤษฎีนิเวศวิทยาครอบครัวเป็นแนวทางในการศึกษา ผู้วิจัย ทำการเก็บข้อมูลในช่วงเดือน มิถุนายน 2544 - เดือน มกราคม 2545 โดยการสัมภาษณ์ ผู้ดูแลเด็กในครอบครัวกรณีศึกษา จำนวน 16 ครอบครัว รวมทั้ง ผู้อาวุโส ผู้นำชุมชน พระสงฆ์ เจ้าหน้าที่สาธารณสุข ครูพี่เลี้ยงเด็กในหมู่บ้านสามัคคี อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน รวมทั้งใช้การสังเกตวิธี อบรมเลี้ยงดูเด็กและค้นคว้าข้อมูลจาก เอกสารเกี่ยวกับวัฒนธรรมและคติความเชื่อของชาวไทยใหญ่เพิ่มเติม เพื่อตรวจสอบความ น่าเชื่อถือของข้อมูลที่ได้รับ ผลจากการวิจัยพบว่า ครอบครัวเดี่ยวผู้ดูแลเด็กประกอบด้วยพ่อแม่ แม่เฒ่าและ พี่ชายหรือพี่สาวของเด็ก ในครอบครัวขยายผู้ดูแลเด็กนอกจากจะประกอบด้วยพ่อแม่ พี่ชาย และพี่สาวของเด็ก ยังมีพ่อเฒ่าแม่เฒ่า และลุงหรือน้าคอยช่วยดูแล อย่างไรก็ตามแม่ จะเป็นผู้ที่อยู่ใกล้ชิดและให้ความรักความเอาใจใส่แก่เด็กมานับตั้งแต่เด็กคลอด อย่างเห็นได้ชัด แม่จะหยุดจากการทำงานตามปกติเพื่อมาอยู่ดูแลลูกที่บ้านจนลูกมีอายุ ประมาณ 1 - 2 ปี จึงเริ่มออกทำงานอย่างจริงจังอีกครั้งหนึ่ง มีการนำ "ขวัญ"(พลังชีวิต) มาเป็นส่วนหนึ่งในการอธิบายเกี่ยวกับการเจ็บป่วย ด้วยสาเหตุต่าง ๆ "ขวัญ" ของพ่อแม่และเด็กมีความสัมพันธ์กัน การรักษาเด็กคนหนึ่ง ๆ ให้หายจากการเจ็บป่วยจึงไม่ได้เป็นเรื่องเฉพาะตัวของเด็กเท่านั้น หากยังมีความ เกี่ยวเนื่องกับการปฏิบัติตัวของพ่อแม่ด้วย เหตุผลเกี่ยวกับความจำเป็นทางเศรษฐกิจ ยังมีส่วนทำให้เมื่อเด็กเจ็บป่วย ผู้ดูแลเด็กชาวไทยใหญ่จะพาเด็กไปรับการรักษาที่ สถานีอนามัยหรือโรงพยาบาลมากกว่าจะซื้อยาจากร้านค้ามารักษาเด็กที่บ้านเอง ชาวไทยใหญ่มักจะเรียกชื่อพ่อหรือแม่ของเด็กตามหลังชื่อเด็กด้วยเสมอ ทำให้ พ่อแม่ต้องคอยอบรมเลี้ยงดูเด็กให้เติบโตเป็นคนที่มีพฤติกรรมซึ่งเป็นที่ยอมรับของคน ในชุมชน เพราะการแสดงพฤติกรรมที่ไม่ดี หรือการมีลักษณะนิสัยเป็นคนพาลของลูกจะทำ ให้พ่อแม่ได้รับการติฉินนินทาจากคนอื่น ๆ และนำความเสื่อมเสียมาสู่วงศ์ตระกูลได้