โดยเหตุที่การติดต่อของโรคเอดส์ที่สำคัญคือทางเพศสัมพันธ์และจากแม่สู่ลูก ดังนั้นเอดส์จึงส่งผลกระทบต่อแบบแผนการตายของประชากรวัยเจริญพันธุ์ทารกและเด็ก เป็นอย่างมาก และการที่โรคเอดส์ได้แพร่ระบาดในประเทศไทยเป็นระยะเวลายาวนานถึง 16 ปี อัตราตายที่เพิ่มขึ้นย่อมจะส่งผลทำให้สภาพทางประชากรเปลี่ยนแปลงไปไม่มากก็น้อย การศึกษาครั้งนี้ได้นำตัวแบบหรือโมเดลมาทำการฉายภาพความรุนแรงและผลกระทบของโรคเอดส์ ที่มีต่อโครงสร้างทางประชากรของไทยนับตั้งแต่ปี 2528 จนถึงปี 2553 โดยทำการศึกษา ผลกระทบที่มีต่อค่าพารามิเตอร์ทางประชากรที่สำคัญ ๆ ส่วนผลกระทบต่อเด็ก ได้ทำการ ศึกษาเปรียบเทียบระหว่างสถานการณ์ของการมีและไม่มีมาตรการป้องกันการติดเชื้อจากแม่ สู่ลูกด้วยยาต้านไวรัส Zidovudine (AZT) ว่าจะส่งผลกระทบทางตรงและทางอ้อมต่อเด็ก อย่างไรบ้าง แหล่งข้อมูลที่ใช้ในการฉายภาพมาจากหลายแหล่ง แต่ข้อมูลที่สำคัญก็คืออัตรา ความชุกของการติดเชื้อ HIV ซึ่งนำมาใช้คาดประมาณจำนวนผู้ติดเชื้อสะสมในประเทศไทย ข้อมูลดังกล่าวได้มาจากอัตราความชุกของการติดเชื้อ HIV ที่ได้จากการสำรวจ Seroprevalence Survey ในกลุ่มหญิงตั้งครรภ์ที่มาฝากครรภ์ที่คลินิคฝากครรภ์ของรัฐ ทั่วประเทศ ตั้งแต่ปี 2532 จนถึงปัจจุบัน การศึกษานี้ได้ทำการตรวจสอบความถูกต้องของ แหล่งข้อมูล และได้มีการปรับข้อมูลให้เหมาะสมก่อนนำมาใช้ในการคาดประมาณ วิธีการคาดประมาณและฉายภาพผลกระทบเนื่องจากโรคเอดส์มี 2 ขั้นตอนที่สำคัญคือ (1) การคาดประมาณและฉายภาพ adult prevalence ในช่วงปี 2528-2553 (2) การใช้ตั๋ว แบบโมเดลเพื่อทำการฉายภาพความรุนแรง และผลกระทบของโรคเอดส์ โมเดลที่ใช้ในการฉายภาพ มี 2 โมเดล คือ Demographic Projection (Dem Proj) และ AIDS Impact Model (AIM) ผลการฉายภาพพบว่า จำนวนผู้ติดเชื้อสะสมจนถึงปัจจุบันมีมากกว่า 6 แสนคน หรือ ประมาณ 1 % ของประชากรทั้งหมด จะมีผู้เสียชีวิตจากเอดส์เพิ่มขึ้นประมาณปีละ 5 หมื่นคน นับตั้งแต่ปี 2541 เป็นต้นไป และเมื่อถึงสิ้นสุดปี 2553 จะมีผู้ที่เสียชีวิตจากโรคเอดส์ รวมทั้งสิ้นเกือบ 9 แสนคน ขนาดของประชากรจะลดลงประมาณ 1-2% เมื่อเปรียบเทียบกับ สถานการณ์ที่ไม่มีเอดส์นับตั้งแต่ปี 2548 เป็นต้นไป และอัตราการเพิ่มของประชากรจะ ลดลงประมาณ 10% และหากนับจากปี 2543 เป็นต้นไป เอดส์จะส่งผลกระทบต่อมาตรวัดภาวะ การตายในผู้ใหญ่และเด็กอย่างเห็นได้ชัด อัตราตายอย่างหยาบจะเพิ่มขึ้นประมาณ 15-17% อัตราตายเฉพาะอายุในกลุ่มอายุ 25-39 ปี จะเพิ่มขึ้นประมาณ 2-3 เท่า อายุขัยเฉลี่ย เมื่อแรกเกิดของคนไทยจะลดลงประมาณ 3 ปี โดยเฉลี่ยจะมีเด็กที่ติดเชื้อ HIV จากแม่ ประมาณปีละ 4-5 พันคน และต้องเสียชีวิตจากโรคเอดส์ประมาณปีละกว่า 3 พันคน หลังจาก ใช้มาตรการป้องกันการติดเชื้อเอดส์จากแม่สู่ลูกโดยให้ยา AZT นับตั้งแต่ปี 2543 เป็นต้นไป จะสามารถลดจำนวนเด็กที่ติดเชื้อ HIV จากแม่และต้องตายจากเอดส์ลงได้ประมาณครึ่งหนึ่ง อย่างไรก็ตามจำนวนเด็กกำพร้าอายุต่ำกว่า 15 ปีที่พ่อแม่เสียชีวิตจากเอดส์จะเพิ่มขึ้น เรื่อย ๆ โดยจะมีจำนวนทั้งสิ้นประมาณ 2 แสนคนเมื่อสิ้นสุดปี 2553 ในการศึกษาครั้งนี้ ได้ทำการศึกษาถึงข้อดีและข้อเสียของมาตรการดังกล่าวด้วย ข้อเสนแนะในเชิงนโยบายคือ รัฐควรให้ความสนใจและทำการรณรงค์อย่างจริงจังด้วยการหามาตรการเพื่อป้องกันการติดเชื้อ ในกลุ่มประชากรวัยหนุ่มสาวเพราะนอกจากจะลดผลกระทบในทางประชากรแล้วยังสามารถช่วยลด ผลกระทบที่เกิดกับเด็กได้อีกด้วย