การวิเคราะห์ต้นทุนต่อหน่วยงานบริการผู้ป่วยนอกและผู้ป่วย ได้จัดทำขึ้น ณ ในโรงพยาบาล สมเด็จพระยุพราชหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์ ในปีงบประมาณ 2541 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อหา ต้นทุนต่อหน่วยงานบริการผู้ป่วยนอก, งานบริการผู้ป่วยในและต้นทุนดำเนินการของผู้ป่วยนอก และผู้ป่วยใน การศึกษาครั้งนี้ใช้วิธีการเก็บข้อมูลทั้งชนิดไปข้างหน้าและย้อนกลับ โดยแบ่ง หน่วยงานต่างๆ ออกเป็นหน่วยต้นทุน 3 ประเภทได้แก่ หน่วยต้นทุนที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ หน่วย ต้นทุนที่ก่อให้เกิดรายได้และหน่วยบริการผู้ป่วย แต่ละหน่วยต้นทุนประกอบด้วย ต้นทุนค่าลงทุน ต้นทุนค่าวัสดุและต้นทุนค่าแรง ต้นทุนของหน่วยต้นทุนที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้และหน่วยต้นทุนที่ก่อให้เกิดรายได้ จะถูก ทำการจัดสรรต้นทุนสู่หน่วยบริการผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยใน การหาต้นทุนต่อหน่วยของงานบริการ ผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยในสามารถทำได้โดยการนำต้นทุนทั้งหมดของงานบริการหารด้วยปริมาณงาน บริการและต้นทุนต่อหน่วยของการดำเนินงานสามารถทำได้โดยการคำนวณต้นทุนทั้งหมดของงานบริการ หักด้วยต้นทุนของหน่วยต้นทุนที่ก่อให้เกิดรายได้หารด้วยปริมาณงานบริการ ผลการศึกษาพบว่า ต้นทุนทางตรงทั้งหมดของโรงพยาบาลเท่ากับ 40,852,330.26 บาท คิดเป็นต้นทุนค่าลงทุนร้อยละ 15.38 ต้นทุนค่าแรงร้อยละ 56.07 และต้นทุนค่าวัสดุร้อยละ 28.55 ต้นทุนทั้งหมดของงานบริการผู้ป่วยนอกเท่ากับ 20,438,397.22 บาท ต้นทุนต่อหน่วยงานบริการผู้ป่วย นอกคิดเป็น 349.08 บาทต่อครั้งของการรับบริการ ต้นทุนต่อหน่วยการดำเนินงานบริการผู้ป่วยนอก คิดเป็น 183.08 บาทต่อครั้งของการรับบริการ ต้นทุนทั้งหมดของงานบริการผู้ป่วยในเท่ากับ 20,413,935.41 บาท ต้นทุนต่อหน่วยงานบริการผู้ป่วยในคิดเป็น 3,369.75 บาทต่อผู้ป่วยหนึ่งราย หรือ 956.60 บาทต่อวันนอนหนึ่งวัน ต้นทุนต่อหน่วยการดำเนินงานบริการผู้ป่วยใน คิดเป็น 1,963.51 บาทต่อผู้ป่วยหนึ่งราย หรือ 557.41 บาทต่อวันนอนหนึ่งวัน ข้อมูลที่ได้จากการศึกษาครั้งนี้ถือเป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับผู้บริหารใช้ในการจัดการ ทรัพยากรที่มีอย่างจำกัดให้เกิดประโยชน์สูงสุด, ใช้วางแผนและควบคุมงบประมาณโรงพยาบาล