การวิจัยเชิงสำรวจนี้ เพื่อวิเคราะห์รูปแบบและแนวทางพัฒนาการบริหารงานประกันสุขภาพ โดยความสมัครใจ ของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดในภาคกลาง จำนวน 25 จังหวัด โดยใช้แบบสอบถาม ผู้รับผิดชอบงานประกันสุขภาพของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดทางไปรษณีย์ จำนวน 98 คน ตอบกลับ จำนวน 86 คน (87.8%) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา แสดงค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วน เบี่ยงเบนมาตรฐานและสถิติ Multiple Regression วิธี Backward Elimination ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบการบริหารงานประกันสุขภาพโดยความสมัครใจ ด้านโครงสร้าง ส่วนใหญ่มีคำสั่งแบ่งงานและมอบหมายงานเป็นลายลักษณ์อักษร ด้านกลยุทธ์ มีการจัดทำแผน ปฏิบัติการประจำปี ด้านระบบงานมีความยุ่งยาก ซับซ้อน เนื่องจากระเบียบ หลักเกณฑ์มากและ เปลี่ยนแปลงบ่อย ด้านบุคลากรที่ปฏิบัติงานส่วนใหญ่มีจำนวน 2 คน มีความเป็นกันเองระหว่าง ผู้บริหารและผู้ปฏิบัติ ด้านแบบการบริหารผู้บริหารเปิดโอกาสให้ผู้ปฏิบัติมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ ปัญหาอุปสรรคที่สำคัญพบว่า ด้านระบบบัญชีซับซ้อน ระบบการเรียกเก็บค่าบริการทางการแพทย์ยัง ไม่มีมาตรฐาน แนวทางพัฒนาการบริหารงาน ด้านโครงสร้างควรจัดตั้งงานประกันสุขภาพขึ้นเป็น งานโดยเฉพาะอีกงานหนึ่ง ด้านกลยุทธ์ ควรให้ผู้ปฏิบัติมีส่วนร่วมในการจัดทำแผน ด้านระบบ ควร นำระบบคอมพิวเตอร์ และนำระบบอัตรากลางกลุ่มวินิจฉัยโรคร่วม (DRGs) มาใช้ ด้านบุคลากร ควรให้ได้รับการฝึกอบรมอย่างต่อเนื่อง ด้านแบบการบริหารผู้บริหารต้องฝึกฝนในเรื่องภาวะผู้นำ ด้านทักษะผู้บริหารต้องให้ความสำคัญเกี่ยวกับทักษะในการสร้างทีมงาน และด้านค่านิยมร่วมจะ ต้องได้มาจากแนวคิดของเจ้าหน้าที่ทุกคนร่วมกัน สำหรับตัวแปรอิสระที่มีผลต่อความคิดเห็นใน เรื่องแนวทางพัฒนาการบริหารงานประกันสุขภาพโดยความสมัครใจอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) คือการได้รับการฝึกอบรม และวุฒิการศึกษาสูงสุด