โรคความดันโลหิตสูงชนิดไม่ทราบสาเหตุ เป็นโรคเรื้อรัง รักษาไม่หายขาด และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นทุกปี ผู้เป็นโรคนี้จะต้อง ได้รับการดูแลจากแพทย์อย่างต่อเนื่องอย่างสม่ำเสมอ และมี พฤติกรรมในการดูแลตนเองอย่างถูกต้อง เพื่อป้องกันภาวะ แทรกซ้อนที่อาจทำให้เกิดอันตรายถึงชีวิตได้ การวิจัยในครั้งนี้ เป็นการวิจัยรูปแบบวิธีกึ่งทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมสุขศึกษาใน พฤติกรรมป้องกันภาวะแทรกซ้อนของผู้ป่วยโรคความดันโลหิต ชนิดไม่ทราบสาเหตุโดยประยุกต์แนวคิดทฤษฎีแรงจูงใจเพื่อ ป้องกันโรคของโรเจอร์ กระบวนการกลุ่ม การกระตุ้นเตือน และวิธีการสุขศึกษา มาเป็นแนวคิดกำหนดกิจกรรมสุขศึกษา กลุ่มตัวอย่างที่ศึกษา คือผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงชนิดไม่ ทราบสาเหตุ และไม่มีภาวะแทรกซ้อน เพศชายและหญิง อายุ 40-70 ปี จำนวน 100 คน เป็นกลุ่มทดลอง 50 คน ที่ได้รับกิจกรรมตามโปรแกรมที่กำหนดไว้ 12 สัปดาห์ และ กลุ่มเปรียบเทียบ 50 คน รวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม แบบบันทึกกิจกรรมก่อนและหลังทดลอง แล้วนำมาวิเคราะห์ด้วย สถิติ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน Students t-test, Paired samples t-test, Pearsons Product Moment Correlation และ Chi-square ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังการทดลองกลุ่มทดลองมีการ รับรู้ในความรุนแรง มีการรับรู้โอกาสเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน โรคความดันโลหิตสูง มีความคาดหวังในความสามารถของ ตนเอง มีความคาดหวังในประสิทธิผลของการตอบสนองพฤติกรรม ป้องกันภาวะแทรกซ้อนโรคความดันโลหิตสูง มีความตั้งใจในการ มีพฤติกรรม และมีพฤติกรรมในการป้องกันภาวะแทรกซ้อนโรค ความดันโลหิตสูง ดีกว่าก่อนทดลอง และดีกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และพบว่าความคาดหวังในความสามารถ ของตนเอง ความตั้งใจมีพฤติกรรมป้องกันภาวะแทรกซ้อนและ รายได้ มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ กับพฤติกรรม ป้องกันภาวะแทรกซ้อนโรคความดันโลหิตสูง ส่วนความรุนแรง ของโรค, โอกาสเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน ตามความคาดหวัง ในประสิทธิผล อายุ เพศ ระดับการศึกษา ระยะเวลาที่เป็นโรค พบว่า ไม่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมป้องกันภาวะแทรกซ้อนโรค ความดันโลหิตสูง ผลจากการวิจัยแสดงให้เห็นว่า การจัดโปรแกรมสุขศึกษา โดยการนำแนวคิดทฤษฎีแรงจูงใจเพื่อป้องกันโรค กระบวนการ กลุ่มและการกระตุ้นเตือน ทำให้เกิดพฤติกรรมป้องกันภาวะ แทรกซ้อนโรคความดันโลหิตสูงดีขึ้น ซึ่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้ กับผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงในโรงพยาบาลอื่นๆ และผู้ป่วย โรคไม่ติดต่ออื่นๆ ต่อไป