วัตถุประสงค์ของการวิจัยเพื่อ (1) ศึกษาสภาพทั่ว ๆ ไปในการเลี้ยงโคนม (2) ศึกษาต้นทุนการผลิต ปริมาณผลผลิตรายได้และผลตอบแทนจากการเลี้ยงโคนม (3) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างต้นทุนการผลิต รายได้จากการผลิต และผลตอบแทนเพื่อกำหนดปริมาณการผลิตที่เหมาะสมในฟาร์มขนาดต่าง ๆ (4)ศึกษาปัญหาและอุปสรรคในการเลี้ยงโคนมของเกษตรกร ผลการวิจัยจากจำนวนฟาร์มที่ศึกษา 45 ฟาร์ม พบว่าเกษตรกรหัวหน้าครอบครัว ที่ประกอบอาชีพการเลี้ยงโคนมเป็นเพศชายถึงร้อยละ 98, มีอายุอยู่ระหว่าง 31-40 ปี,โดยได้รับการศึกษาในระดับชั้นประถมศึกษาตอนต้น ร้อยละ 62,มีสมาชิกในครัวเรือน 3-4 คนต่อครอบครัว ร้อยละ 67, สมาชิกมีประสบการณ์ในการเลี้ยงโคนม 6-10 ปี มีร้อยละ 42, จำนวนโคที่เลี้ยงทั้งหมด 6-10 ตัวต่อครัวเรือน ร้อยละ 42,เป็นโคที่กำลังให้นม 1-5 ตัวต่อครัวเรือน ร้อยละ 64 และ6-10 ตัวต่อครัวเรือน ร้อยละ 36, โดยสมาชิกมีการถือครองที่ดินขนาด 1-5 ไร่ต่อครัวเรือนถึงร้อยละ 66, มีสมาชิกทำการปลูกพืชเพื่อเป็นรายได้เสริม จำนวน 13 ราย หรือร้อยละ 29 และมีสมาชิกอีกจำนวน 34 ราย หรือร้อยละ 76ให้เหตุผลว่า มูลเหตุจูงใจให้เกษตรกรประกอบอาชีพการเลี้ยงโคนม คือมีรายได้ดีและค่อนข้างแน่นอน ผลการวิเคราะห์ต้นทุนและผลตอบแทนจากการเลี้ยงโคนมปรากฎว่าฟาร์มขนาดเล็ก มีต้นทุนรวมเท่ากับ 73,608.75บาท/ฟาร์ม/ปี ประกอบด้วยต้นทุนผันแปร เท่ากับ 63,652.62บาท/ฟาร์ม/ปี และต้นทุนคงที่ เท่ากับ 9,956.13 บาท/ฟาร์ม/ปีมีรายได้เฉลี่ยเท่ากับ 75,050.83 บาท/ฟาร์ม/ปี มีผลตอบแทนเหนือต้นทุนรวม เท่ากับ 1,442.08 บาท/ฟาร์ม/ปี มีผลตอบแทนเหนือต้นทุนผันแปรทั้งหมด 11,398.21 บาท/ฟาร์ม/ปี มีผลตอบแทนเหนือต้นทุนผันแปรที่เป็นตัวเงินเท่ากับ 46,506.13บาท/ฟาร์ม/ปี และมีปริมาณการผลิต ณ จุดคุ้มทุน เท่ากับ7,901.69 กิโลกรัม/ฟาร์ม/ปี ฟาร์มขนาดกลาง มีต้นทุนรวมเท่ากับ 151,249.99 บาท/ฟาร์ม/ปี ประกอบด้วยต้นุทนผันแปรเท่ากับ 126,022.03 บาท/ฟาร์ม/ปี และต้นทุนคงที่ เท่ากับ25,225.96 บาท/ฟาร์ม/ปี มีรายได้เฉลี่ย เท่ากับ 199,169.45บาท/ฟาร์ม/ปี มีผลตอบแทนเหนือต้นทุนรวมเท่ากับ 47,921.46บาท/ฟาร์ม/ปี มีผลตอบแทนเหนือต้นทุนผันแปรทั้งหมด เท่ากับ73,147.42 บาท/ฟาร์ม/ปี มีผลตอบแทนเหนือต้นทุนผันแปรที่เป็นตัวเงินเท่ากับ 122,236.09 บาท/ฟาร์ม/ปี และมีปริมาณการผลิต ณ จุดคุ้มทุน เท่ากับ 11,955.43 กิโลกรัม/ฟาร์ม/ปี จากผลการศึกษาพบว่า ปริมาณผลผลิต รายได้และผลตอบแทนจากการประกอบอาชีพการเลี้ยงโคนมของเกษตรกรในฟาร์มขนาดกลางจะสูงกว่าฟาร์มขนาดเล็ก เนื่องจากในฟาร์มขนาดกลางเกษตรกรได้นำเอาเทคโนโลยีการผลิตและระบบการจัดการฟาร์มมาใช้ในขบวนการผลิต มีผลให้ต้นทุนการผลิตต่อปริมาณผลผลิตหนึ่งหน่วยมีมูลค่าลดลง รวมทั้งการจัดหาตลาดเพื่อการจำหน่ายผลผลิตที่ผลิตได้ในราคาที่สูงกว่า และขณะเดียวกันผลที่ได้จากการวิเคราะห์ระดับการผลิต ณ จุดคุ้มทุนในฟาร์มแต่ละขนาด เกษตรกรสามารถนำไปใช้ในการประกอบการตัดสินใจการวางแผนการผลิตและการจัดระบบการจัดการฟาร์มที่ดี เพื่อเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพในการผลิตให้เกิดประโยชน์สูงสุด ปัญหาที่สำคัญและเป็นอุปสรรคต่อการเลี้ยงโคนมได้แก่ปัญหาด้านการผลิต ปัญหาด้านการลงทุน ปัญหาด้านการตลาดและปัญหาด้านการส่งเสริมอาชีพ ซึ่งปัญหาเหล่านี้จะต้องได้รับการดูแลเอาใจใส่จากหน่วยงานของรัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้เพื่อช่วยกันแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นให้บรรเทาลงและหมดไปในที่สุด เพื่อการประกอบอาชีพการเลี้ยงโคนมของเกษตรกรไทยจะได้มีความเจริญก้าวหน้าต่อไป