ในพื้นที่ชุมชนเมือง ทุกเมือง รวมทั้งกรุงเทพมหานคร ตลาดสดเป็น องค์ประกอบของเมืองที่มีบทบาทเป็นแหล่งกลางซึ่งมีความสำคัญและได้รับความนิยม อย่างมาก โดยเฉพาะในเขตชานเมืองที่มีการขยายตัวของเมืองอย่างต่อเนื่องส่งผล ให้มีตลาดสดเกิดขึ้นมากมายเพื่อรองรับการขยายตัวของเมือง อย่างไรก็ตาม การ ขาดการวางแผนที่ดีเกี่ยวกับตลาดสดในเขตชานเมืองก่อให้เกิดปัญหาขึ้นมากมาย ดังจะเห็นจากบางพื้นที่มีตลาดสดเกิดขึ้นหนาแน่นจนแก่งแย่งลูกค้ากันเอง และบางพื้นที่ อยู่ห่างไกลตลาดสดมาก ไม่สามารถเข้าถึงตลาดสดได้สะดวก ก่อให้เกิดความลำบาก แก่ประชาชน จากปัญหาดังกล่าว จึงควรมีการศึกษาลักษณะพื้นที่ให้บริการของตลาดสด รวมถึงศึกษาปัจจัยที่ส่งอิทธิพลต่อพื้นที่ให้บริการของตลาดสด เพื่อเป็นแนวทางสำหรับ การวางแผนตลาดสดในพื้นที่ชานเมืองให้ประสบความสำเร็จและอำนวยประโยชน์ สูงสุดแก่ประชาชน ตามทฤษฎี ระดับการทรงตัว (threshold) และ พิสัยสินค้า (range of good) การศึกษาวิจัยได้จำแนกขอบเขตบริการของตลาดสดออกเป็นสองประเด็น ได้แก่ ระยะทางจากที่พักอาศัยถึงตลาดสดที่ใช้บริการ และ ความถี่ที่ผู้บริโภคใช้บริการ ตลาดสด ทำการศึกษาเฉพาะกรณีชานเมืองกรุงเทพฯ ฝั่งตะวันออก เปรียบเทียบ กันระหว่างตลาดสดขนาดใหญ่ (ตลาดสดมีนบุรี เขตมีนบุรี) และ ตลาดสดขนาดเล็ก (ตลาดสดหนองจอก เขตหนองจอก) เพื่อให้เห็นถึงปัจจัยที่เหมือนและแตกต่างเมื่อ ตลาดสดมีขนาดต่างกัน ทำการสุ่มประชากรตัวอย่างแบบบังเอิญ (Accidental of Convenience Sampling) เก็บข้อมูลด้านประชากรศาสตร์ พฤติกรรมการเดินทาง มาตลาดสด พฤติกรรมการบริโภคและทัศนคติที่มีต่อตลาดสด ด้วยแบบสอบถาม และวิเคราะห์ ทดสอบสมมุติฐานการวิจัยด้วยโปรแกรม SPSS for Windows. จากผลการศึกษาพบว่าโดยภาพรวม ตลาดสดมีระยะการให้บริการกว้างไกล หากแต่พื้นที่บริการ 3 หลักกลับอยู่ในระยะใกล้ๆ โดยรอบ และยังพบว่าตลาดสดขนาด ใหญ่มีระยะการให้บริการและพื้นที่บริการหลักกว้างขวางกว่าตลาดสดขนาดเล็ก อัน เป็นผลมาจากตลาดสดขนาดใหญ่มีความได้เปรียบทางทำเลที่ตั้งและความสะดวกในการ เข้าถึงมากกว่า จึงสามารถดึงดูดประชาชนให้เข้ามาได้เป็นจำนวนมาก ทำให้ตลาดสด สามารถขยายตัวจนมีระยะการให้บริการกว้างขวางกว่าตลาดสดขนาดเล็ก เมื่อ ศึกษาถึงปัจจัยที่มีผลต่อระยะทางจากที่พักอาศัยถึงตลาดสดที่ผู้บริโภคใช้บริการพบว่า ตลาดสดขนาดใหญ่และตลาดสดขนาดเล็ก มีปัจจัยที่ส่งผลเหมือนกัน ได้แก่ ยานพาหนะ ที่ใช้เดินทาง และความสะดวกในการเข้าถึง นอกจากนี้ ยังพบว่าตลาดสดขนาดเล็ก ยังมีปัจจัยอื่นๆ ที่ส่งผลสัมพันธ์กับระยะทางจากที่พักอาศัยถึงตลาดสด ได้แก่ สถานภาพสมรส อาชีพ มูลค่าการซื้อสินค้า เมื่อศึกษาลักษณะความถี่การใช้บริการตลาดสด พบว่าผู้บริโภคที่เดินทางมา ตลาดสดในระยะใกล้ๆ มักมีความถี่ในการใช้บริการบ่อยครั้งกว่าผู้ที่เดินทางมาจาก ระยะไกล ด้านปัจจัยทางประชากรศาสตร์ ได้แก่ อาชีพ มีความสัมพันธ์กับ ความถี่การใช้บริการทั้งตลาดสดขนาดใหญ่และเล็ก และ ตัวแปรสถานภาพสมรสมี ความสัมพันธ์เฉพาะกับตลาดสดขนาดเล็กเท่านั้น ปัจจัยด้านพฤติกรรมการเดินทาง ได้แก่ ยานพาหนะที่ใช้ในการเดินทาง การใช้ตลาดสดเป็นจุดเชื่อมเพื่อโดยสารรถ ประจำทาง และ การเดินทางผ่านตลาดสดเป็นประจำ มีความสัมพันธ์กับความถี่ การใช้บริการตลาดสดทั้งในตลาดสดขนาดใหญ่และขนาดเล็ก ชี้ให้เห็นว่า การจัด ตลาดสดให้มีระบบขนส่งสาธารณะหรือท่ารถโดยสารประจำทาง และการจัดระบบสัญจร ของประชาชนให้เดินทางผ่านตลาดสดเป็นประจำ มีผลให้ประชาชนซื้อสินค้าที่ตลาดสด นั้นๆ บ่อยครั้งขึ้น เมื่อศึกษาถึงปัจจัยด้านพฤติกรรมการบริโภค พบว่า ตัวแปรด้าน วัตถุประสงค์ในการซื้อสินค้า และ มูลค่าสินค้าที่ซื้อในตลาดสด มีความสัมพันธ์ กับความถี่การใช้บริการ ทั้งตลาดสดขนาดใหญ่และขนาดเล็ก แสดงให้เห็นถึง พฤติกรรมการซื้อสินค้าของประชาชนที่มีความสัมพันธ์สอดคล้องกัน ผู้บริโภคที่ซื้อ สินค้าเพื่อกิน ใช้ ในครอบครัว มักใช้บริการตลาดสดบ่อยกว่า ผู้ที่ซื้อเพื่อ กิน ใช้ ส่วนตัว และผู้ที่ซื้อเพื่อขายต่อ ผู้ที่มีมูลค่าในการซื้อสินค้าต่ำ มักใช้บริการ ตลาดสดบ่อยครั้งกว่าผู้ที่มีมูลค่าในการซื้อสินค้าสูง ด้านปัจจัยทางทัศนคติความ พึงพอใจ พบว่า ตัวแปรความพึงพอใจในระยะทางถึงตลาดสด และความพึง พอใจกับความสะดวกในการเข้าถึง มีความสัมพันธ์กับความถี่การใช้บริการ ตลาดสด ทั้งกับตลาดสดขนาดใหญ่และขนาดเล็ก ผู้ที่มีความพึงพอใจในประเด็น ทั้งสอง มีความถี่การใช้บริการตลาดสด สูงกว่าผู้ที่รู้สึกไม่พอใจ ตัวแปรความพึง พอใจในขนาดของตลาดสด ความครบครันของสินค้า และ คุณภาพสินค้า มีความ สัมพันธ์กับความถี่การใช้บริการเฉพาะกรณีตลาดสดขนาดใหญ่ และ ความพึงพอ ใจในราคาสินค้า มีความสัมพันธ์กับความถี่การใช้บริการเฉพาะกรณีตลาดสด ขนาดเล็ก หากแต่ประเด็นความพึงพอใจดังกล่าว มีแนวโน้มความสัมพันธ์ใน ทางลบ กล่าวคือ ผู้ที่ใช้บริหารตลาดสดบ่อยครั้ง มักไม่พอใจกับ ขนาดตลาดสด ความครบครันของสินค้า คุณภาพ และราคาสินค้า การปรับปรุงหรือเปลี่ยนแปลง ตลาดสดในประเด็นเหล่านี้ จึงไม่สามารถทำให้ความถี่การใช้บริการของตลาด สุดสุดขึ้นได้ ผลการศึกษาวิจัยที่ได้ทั้งหมดนี้ สามารถมาใช้ประโยชน์เป็นแนวทาง การวางแผน จัดการ กับแหล่งกลางประเภท ตลาดสดในชุมชน ให้เกิดความ เหมาะสมและเกิดประโยชน์ต่อประชาชนต่อไป