การทดลองครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ได้วิธีมาตรฐานในการเก็บตัวอย่าง ใบทุเรียนพันธุ์หมอนทองที่จะวิเคราะห์ธาตุอาหารสำหรับเป็นแนวทางในการใส่ปุ๋ย ทำการศึกษาในสวนทุเรียนเกษตรกร จำนวน 2 สวน คือ ตำบลทุ่งนนทรีย์ และ ตำบลแสนตุ้ง อำเภอเขาสมิง จังหวัดตราด โดยเก็บตัวอย่างใบทั้ง 4 ทิศ (ตะวันออก ตะวันตก เหนือ ใต้) ในตำแหน่งใบที่ 1-4 ของทุเรียนทั้งสองรุ่น จากกิ่งที่อยู่ ส่วนกลาง (สูงประมาณ 3-4 เมตร) และส่วนลาง (สูงประมาณ 1-2 เมตร) ของลำต้น จำนวน 5 ต้น เดือนละครั้ง ตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2541 ถึง มีนาคม 2542 จากการวิเคราะห์ความเข้มข้นของธาตุอาหารในใบทุเรียน ได้แก่ N, P, K Ca, Mg, Fe, Mn, Cu และ Zn พบว่า ความเข้มข้นของธาตุอาหารส่วนมากในใบทุเรียน ที่เก็บจากทิศทั้ง 4 ไม่มีความแตกต่างทางสถิติ ส่วนความเข้มข้นของธาตุอาหาร K, Ca, Fe, Mn, Cu และ Zn ในใบที่ได้จากกิ่งที่อยู่กลาง จะมีค่าสูงกว่ากิ่ง ที่อยู่ส่วนล่างของลำต้น แต่ก็ไม่มีความแตกต่างทางสถิติอย่างมีนัยสำคัญเช่นกัน สำหรับตำแหน่งใบที่ 1-4 ความเข้มข้นของธาตุ P, K, Fe และ Cu มีค่าใกล้เคียงกัน และไม่มีความแตกต่างทางสถิติ ในขณะที่ธาตุ N, Ca, Mg, Mn และ Zn ในตำแหน่ง ใบที่ 1-4 มีความแตกต่างทางสถิติ โดยธาตุ Ca และ Ma ในตำแหน่งใบที่ 4 มีค่า สูงกว่าตำแหน่งใบอื่นๆ ส่วนธาตุ N, Mn และ Zn ในตำแหน่งใบที่ 1 มีความเข้มข้น ต่ำกว่าตำแหน่งใบอื่นๆ อย่างไรก็ตาม ธาตุอาหารส่วนมากในแต่ละตำแหน่งใบมี ความแตกต่างกันค่อนข้างน้อยกว่า เมื่อเปรียบเทียบกับความผันแปรระหว่างต้นทุเรียน ที่อยู่ในสวนเดียวกัน สำหรับความฝันแปรระหว่างต้นทุเรียนที่อยู่ภายในสวนเดียวกัน พบว่า ความเข้มข้นของธาตุอาหารส่วนมากในใบทุเรียนทั้ง 5 ต้นจากภายในสวนเดียวกัน มีความแตกต่างทางสถิติอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะธาตุ Fe จะผันแปรมากขึ้น เมื่อใบมีอายุมากขึ้น ส่วนธาตุ Mn และ Cu มีความผันแปรมากเป็นบางระยะ ส่วนธาตุ Ca, Mg และ Zn จะมีความผันแปรมากกว่าธาตุอื่นๆ ซึ่งอาจเกิดจากการใส่ปูน การ ใส่ปุ๋ย หรือ การฉีดพ่นยาปราบศัตรูพืชที่ทำได้ไม่สม่ำเสมอ ทำให้ธาตุอาหารพวกจุล ธาตุมีความแตกต่างระหว่างต้นสูงกว่ามหาธาตุ ส่วนการเปลี่ยนแปลงความเข้มข้น ของธาตุอาหารในใบทุเรียนนั้น ธาตุ N, P, K และ Mg มีความเข้มข้นลดลง เมื่อ ใบมีอายุมากขึ้น ในทางกลับกัน ธาตุ Ca, Fe และ Cu มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น เมื่อใบ มีอายุมากขึ้น ส่วนธาตุ Mn และ Zn มีความเข้มข้นค่อนข้างคงที่ตลอดระยะเวลา ที่เก็บตัวอย่าง นอกจากนี้ยังพบว่า ธาตุ K ในใบของสวนที่ 2 มีความเข้มข้นต่ำ เนื่องจากเกิด Antagonistic effects ระหว่าง K และ Mg โดยในดินที่มี Ca และ Mg สูง การดูดใช้ K เกิดได้น้อยเมื่อเปรียบเทียบความเข้มข้นของธาตุ อาหารในใบทุเรียนรุ่นที่ 1 และรุ่นที่ 2 พบว่า ธาตุ N ในใบรุ่นที่ 2 มีความเข้มข้น น้อยกว่าใบรุ่นที่ 1 ในทางตรงกันข้าม ธาตุ P ในใบรุ่นที่ 2 มีความเข้มข้นมากกว่า ใบรุ่นที่ 1 สำหรับธาตุ Zn ในใบทั้ง 2 รุ่น มีค่าต่ำ เนื่องจากความเข้มข้นของ Zn ในดินต่ำ ส่วนธาตุอื่นๆ ในใบรุ่นที่ 1 และรุ่นที่ 2 มีความเข้มข้นใกล้เคียงกัน ถึงแม้ว่า ในใบรุ่นที่ 1 และรุ่นที่ 2 จะมีความเข้มข้นของธาตุอาหารแตกต่างกัน แต่ในใบทั้ง 2 รุ่น ก็มีแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงความเข้มข้นไปในทิศทางเดียวกัน และเมื่อเปรียบเทียบใบที่อายุเท่ากัน ความเข้มข้นของธาตุ N, P, K, Ca และ Mg ไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ จากผลการศึกษาครั้งนี้สามารถสรุปได้ว่า ตัวอย่าง ใบที่เป็นตัวแทนที่ดีเพื่อวิเคราะห์ปริมาณธาตุอาหารสำหรับเป็นแนวทางในการใส่ปุ๋ย คือ ตำแหน่งใบที่ 2 หรือ 3 จากปลายยอดของช่อใบรุ่นที่ 1 เนื่องจากต้นทุเรียน บางต้นไม่มีการแตกใบรุ่นที่ 2 และมักไม่พบตำแหน่งใบที่ 4 ส่วนตำแหน่งใบที่ 1 นั้น มักจะมีขนาดเล็กกว่าและแตกออกมาช้ากว่าตำแหน่งใบอื่นๆ สำหรับระยะเวลา ที่เหมาะสมในการเก็บตัวอย่างใบเพื่อวิเคราะห์ธาตุอาหารควรเก็บตัวอย่างใบ ทุเรียนในช่วงที่ความเข้มข้นของธาตุอาหารส่วนมากในใบมีการเปลี่ยนแปลงน้อย ที่สุด คือ เมื่อใบมีอายุ ประมาณ 5-7 เดือน (ส่วนใหญ่อยู่ในช่วงประมาณเดือน ตุลาคม-ธันวาคม) โดยเก็บตัวอย่างใบทั้ง 4 ทิศ จากกิ่งที่อยู่ส่วนล่าง (สูงประมาณ 1-2 เมตร) ของลำต้น เพื่อความสะดวกในการเก็บตัวอย่าง