การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการใช้กากเบียร์แห้งทดแทนอาหารข้น และระดับการทดแทนที่เหมาะสมต่อสมรรถนะการให้นมของโคนมและผลตอบแทนในเชิงเศรษฐกิจ ใช้โคนม พันธุ์ผสมโฮลสไตน์ฟรีเชี่ยน ระดับสายเลือด 75 เปอร์เซ็นต์ เพศเมีย จำนวน 8 ตัว น้ำหนักตัว เฉลี่ย 370(+,ฑ)79 กิโลกรัม ให้นมมาแล้ว 78(+,ฑ)25 วัน จัดแผนการทดลองแบบ 4x4 ลาตินสแควร์ (4x4 Latin square design) โดยแบ่งการทดลองเป็น 4 ช่วง แต่ละช่วงใช้เวลา 21 วัน อาหาร ทดลองได้แก่การทดแทนอาหารข้น (14% โปรตีนหยาบ ด้วยกากเบียร์แห้ง (26.4% โปรตีนหยาบ) 4 ระดับคือ 0 (กลุ่มควบคุม), 10, 20, และ 30 เปอร์เซ็นต์ และให้ฟางข้าวหมักยูเรีย (7.5% โปรตีนหยาบ แบบเต็มที่ (ad libitum) การให้อาหารข้นให้ตามสัดส่วนอาหารข้นต่อผลผลิตน้ำนม 1:2 จากการทดลองพบว่าปริมาณการกินได้ของอาหารทั้งหมด คิดเป็นเปอร์เซ็นต์น้ำหนักตัว (2.91, 2.90, 3.00, และ 3.09 เปอร์เซ็นต์) และกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักเมแทบอลิก (127.5, 125.0, 131.2, และ 135.6 กรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักเมแทบอลิก) แตกต่างกันทางสถิติ (P<0.05) มีความสัมพันธ์กันแบบเส้นตรง (linear) กับระดับการทดแทนอาหารข้นด้วยกากเบียร์แห้ง (P<0.03) ปริมาณการกินได้ของอินทรีย์วัตถุ (organic matter, OM), พลังงานรวม (gross energy, GE) ไม่แตกต่างกันทางสถิติ (P>0.05) แต่ปริมาณการกินได้ของโปรตีนเพิ่มขึ้น (P<0.05) (1.07, 1.14, 1.24 และ 1.33 กิโลกรัมต่อวัน) และมีความสัมพันธ์กันแบบเส้นตรง กับระดับการทดแทน อาหารข้นด้วยกากเบียร์แห้ง (P<0.01) สัมประสิทธิ์การย่อยได้ของวัตถุแห้ง (DM), อินทรีย์วัตถุ, โปรตีนหยาบ, acid detergent fiber (ADF), และพลังงานรวม ไม่แตกต่างกันทางสถิติ (P>0.05) การเปลี่ยนแปลงของระดับความเป็นกรด-ด่าง (pH) ภายในกระเพาะหมัก ความเข้มข้นของแอมโมเนีย ไนโตรเจนของของเหลวจาก detergent fiber (ADF), และพลังงานรวม ไม่แตกต่างกันทางสถิติ (p>0.05) การเปลี่ยนแปลงของระดับความเป็นกรด-ด่าง (pH) ภายในกระเพาะหมัก ความเข้มข้นของ แอมโมเนียไนโตรเจนของของเหลวจากกระเพาะหมัก ปริมาณความเข้มข้นของยูเรียในกระแสเลือด ไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ (p>0.05) ระดับความเข้มข้นของกรดไขมันที่ระเหยได้ทั้งหมด (total volatile fatty acid, TVFA) มีความสัมพันธ์กันกับระดับการทดแทนอาหารข้นด้วย กากเบียร์แห้งแบบเส้นโค้ง แบบ cubic (p<0.05) ความเข้มข้นของกรดอะซิติก acetic acid, C(,2)) (67.7, 71.8, 72.1, และ 72.5 โมลต่อ 100 โมล) มีค่าเพิ่มขึ้น และกรดโพรพิโอนิก (propionic acid, C(,3)) (24.2, 21.0, 21.3, และ 19.8 โมลต่อ 100 โมล) มีค่าลดลงและ แตกต่างกันทางสถิติ (p<0.05) ตามระดับของการทดแทนอาหารข้นด้วยกากเบียร์แห้ง ส่วนของกรด บิวทีริก (butyric acid, C(,4)) และสัดส่วนของกรดอะซิติกต่อกรดโพรพิออนิก (acetic acid/ propionic acid, C(,2)/C(,3)) ไม่แตกต่างกันทางสถิติ (p>0.05) แต่สัดส่วนของกรดอะซิติก ต่อกรดโพรพิออนิก มีความสัมพันธ์กันแบบเส้นตรงกับระดับการทดแทนอาหารข้นด้วยกากเบียร์ แห้ง (p<0.01) การให้ผลผลิตน้ำนม (8.61, 8.87, 9.26, และ 9.33 กิโลกรัมต่อวัน) และเมื่อ ปรับปริมาณน้ำนมตามเปอร์เซ็นต์ไขมันในน้ำนม (3.5% / FCM) (8.54, 8.73, 9.41, และ 8.86 กิโลกรัมต่อวัน) มีความสัมพันธ์กันแบบเส้นตรงกับระดับการทดแทนอาหารข้นด้วยกากเบียร์แห้ง (p<0.02) ส่วนประกอบของน้ำนม ได้แก่ ไขมัน, โปรตีน, แลคโตส, ส่วนของแข็งที่ไม่ใช่ไขมัน และของแข็งทั้งหมดในน้ำนม ไม่แตกต่างกันทางสถิติ (P>0.05) ผลตอบแทนในเชิงเศรษฐกิจ พบว่า ต้นทุนค่าอาหารต่อ 1 กิโลกรัมน้ำนม ปรับไขมัน 3.5% เท่ากับ 3.72, 3.71, 3.62 และ 3.92 บาท และรายรับจากน้ำนม (7.28, 7.29, 7.36, และ 7.08 บาทต่อกิโลกรัม) ของกลุ่มอาหารทดลองที่ ทดแทนอาหารข้นด้วยกากเบียร์แห้งระดับ 0, 10, 20, และ 30 เปอร์เซ็นต์ ไม่แตกต่างกันทาง สถิติ (p>0.05) แต่มีความสัมพันธ์กันแบบเส้นโค้งแบบ quadratic (p<0.04) จากการทดลองสรุป ได้ว่าการใช้กากเบียร์แห้งทดแทนอาหารข้นมีผลให้ปริมาณการกินได้ทั้งหมดและการกินได้ของ โปรตีนและผลผลิตโปรตีนในน้ำนมเพิ่มขึ้น แต่ผลผลิตน้ำนมไม่แตกต่างกัน ผลผลิตน้ำนมปรับไขมัน ที่ 3.5 เปอร์เซ็นต์ของกลุ่มที่ทดแทนอาหารข้นด้วยกากเบียร์แห้งระดับ 20 เปอร์เซ็นต์ จะให้ ผลตอบแทนเศรษฐกิจที่ดีกว่ากลุ่มอื่น