การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สังเคราะห์ปรัชญาและแนวคิดขององค์กรพัฒนาเอกชนไทยในประเด็นการพัฒนาการเกษตร ในแนวทางที่ยั่งยืน 2) ศึกษาวิถีปฏิบัติในการดำเนินกิจกรรมการพัฒนาการเกษตรในแนวทางที่ยั่งยืนขององค์กร พัฒนาเอกชนในประเทศไทย 3) วิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่องานพัฒนาขององค์กรพัฒนาเอกชนไทย และ 4) วิเคราะห์ความสอดคล้องระหว่างปรัชญา-แนวคิดและวิถีปฏิบัติในการพัฒนาการเกษตรใน แนวทางที่ยั่งยืนขององค์กรพัฒนาเอกชนในประเทศไทย ในการศึกษา ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ประกอบด้วย 4 ขั้นตอนคือ 1) การวิเคราะห์เอกสาร 2) การเก็บรวบรวมข้อมูลภาคสนามจากการสัมภาษณ์เชิงลึกและสนทนากลุ่ม 3) การสำรวจความคิดเห็นด้วยแบบสอบถาม และ 4) การศึกษารายกรณี กลุ่มเป้าหมายที่ใช้ในการวิจัย คือ 1) นักพัฒนาจากองค์กรพัฒนาเอกชน จำนวน 87 คน 2) ผู้นำเกษตรกร 32 คน และ 3) เจ้าหน้าที่จากองค์กรรัฐ 220 คน ในการวิเคราะห์ข้อมูลใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหาสำหรับข้อมูลเชิงคุณภาพ และใช้สถิติ พื้นฐานสำหรับข้อมูลเชิงปริมาณ ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1) ปรัชญา-แนวคิดในการทำงานพัฒนาเกษตรในแนวทางที่ยั่งยืนของนักพัฒนาองค์กรเอกชน (คน NGOs) มีรากฐานจากแนวคิดวัฒนธรรมชุมชน ที่เน้นให้คนเป็นศูนย์กลางในการพัฒนา เพื่อการพึ่งพาตนเอง โดยการสร้างชุมชนให้เข้มแข็ง บนรากฐานของภูมิปัญญาท้องถิ่น และ เน้นการมีส่วนร่วมของประชาชน เป้าหมายของงานพัฒนาอยู่ที่การเปลี่ยนกระบวนทัศน์ในงาน พัฒนาจากแนวคิดกระแสหลักไปสู่แนวคิดทางเลือก ปรัชญา-แนวคิดในการทำงานพัฒนาแนว วัฒนธรรมชุมชนได้รับการเสริมต่อในมิติทางเทคนิคจากกลุ่มนักพัฒนาที่จบการศึกษาด้านการ เกษตรกระแสหลัก ซึ่งทำให้การดำเนินงานเกษตรยั่งยืนเป็นรูปธรรมมากขึ้น 2) การปฏิบัติงานเกษตรยั่งยืนของคน NGOs เริ่มจากฐานการผลิตเพื่อปรับเปลี่ยนแนวทาง การผลิตจากเกษตรกระแสหลักไปสู่เกษตรยั่งยืน และมีการต่อยอดฐานการผลิตไปสู่การสร้าง ตลาดทางเลือกเพื่อรองรับผลผลิตจากฐานการผลิต และเป็นช่องทางการสานต่อกับผู้บริโภค ในลักษณะที่เป็นธรรม รวมทั้งการรณรงค์เชิงนโยบายของภาครัฐในทิศทางที่สนับสนุนการพัฒนา สู่เกษตรยั่งยืน 3) ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการทำงานของคน NGOs มี 5 ประการ คือ แหล่งเงินทุนในงานพัฒนา ความร่วมมือจากชนชั้นกลาง ความร่วมมือจากองค์กรรัฐ การบริหารและพัฒนาองค์กร และการ พัฒนางานเขียนและงานวิจัย และ 4) ปรัชญา-แนวคิดและวิถีปฏิบัติในงานพัฒนาเกษตรยั่งยืนของคน NGOs มีความสอดคล้อง กันในลักษณะวิภาษวิธี โดยผ่านกระบวนการปฏิบัติและกระบวนการไตร่ตรอง (reflection) ทั้งนี้ พบว่าแนวทางการทำงานของคน NGOs มีทั้งจุดอ่อนและจุดแข็ง จากผลจากการศึกษา ผู้วิจัยได้นำเสนอบทสะท้อนเพื่อการศึกษานอกระบบ และข้อเสนอ แนวทางเพื่อการพัฒนาให้กับองค์กรเอกชนและสถาบันการศึกษาทางการเกษตร