การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาระบบความเชื่อที่อยู่เบื้องหลังพิธีกรรม การถ่ายทอดระบบความเชื่อผ่านพิธีกรรมที่ถ่ายทอดมาจากอดีต เพื่อการสรุปบทเรียนในการ ประยุกต์กับการพัฒนาชนบท การวิจัยนี้อาศัยข้อมูลจากเอกสารและการวิจัยสนาม ด้วยการ สังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วมในกิจกรรมและพิธีกรรมต่างๆ ของชุมชน การสัมภาษณ์ผู้รู้และชาวบ้าน ตามแนวทางการสัมภาษณ์ที่กำหนดไว้เป็นเวลา 1 ปี ผลการวิจัยพบว่า ความเชื่อเรื่องผี เป็นอำนาจและกฎเกณฑ์ที่ทางสังคม ชุมชนนำมา จัดความสมดุลของความสัมพันธ์ระหว่างคนกับคนในระดับครอบครัว เครือญาติและชุมชน อีกรวมทั้ง จัดความสัมพันธ์ระหว่างคนกับธรรมชาติ โดยนัยยะความเชื่อเรื่องผีเป็นอำนาจในการควบคุม พฤติกรรมทางสังคม อำนาจดังกล่าวยังส่งผลต่อการจัดองค์กรพื้นฐานทางสังคม อาทิเช่น ครอบครัวกับเครือญาติ และดำเนินการควบคุมทางด้านจิตวิญญาณ กล่าวได้ว่า พิธีกรรมการลำผีฟ้าเป็นกระบวนการทางชีวิต อาศัยสภาวะวิกฤตในช่วง หัวเลี้ยงหัวต่อซึ่งเป็นการเจ็บป่วยของบุคคลทั้งทางตรงและทางอ้อม สรรสร้างพิธีกรรมเป็น เครื่องมือ มีหมอลำผีฟ้าเป็นกลไก ในการนำอำนาจจากความเชื่อเรื่องผี มาควบคุมพฤติกรรม ทางสังคมที่หยั่งลึกถึงการควบคุมทางด้านจิตวิญญาณ สามารถจัดระเบียบแบบแผนทางสังคม ให้เป็น ไปตามกฎเกณฑ์และบรรทัดฐานทางสังคม ความเชื่อและพิธีกรรมเป็นหนึ่งในหลายปัจจัย ที่มีบทบาทในการกล่อมเกลาทางสังคมที่ สั่งสมมาท่ามกลางการดำเนินวิถีชีวิตของชาวบ้าน เป็นปัจจัยซึ่งนำมาสู่การสร้างกฎเกณฑ์ และ บรรทัดฐานเพื่อดุลยภาพของการอยู่ร่วมกันในชุมชน เป็นพลวัตของกระบวนการเรียนรู้ทาง สังคมของชาวบ้าน ในท่ามกลางความสัมพันธ์ระหว่างคน สังคมและธรรมชาติ ภายใต้สภาพและ เงื่อนไขที่เป็นจริงของชุมชนในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง