การวิจัยนี้ได้ทำการทดลองในระดับไร่นาเพื่อประเมินผลการใส่ปุ๋ยไนโตรเจนต่อผลผลิต และการตรึงไนโตรเจนของถั่วเหลือง การทดลองประกอบด้วย 7 ตำรับการทดลอง โดยการใช้ปุ๋ย ไนโตรเจน 4 ระดับ (0, 25, 50 และ 75 กก./เฮกตาร์) ในช่วงเวลาที่แตกต่างกัน (ระยะก่อน ปลูก, ระยะเริ่มให้ดอก (R1) และระยะติดฝักแล้ว (R4.5)) ดินที่ใช้ทำการทดลองเป็นดินอ๊อกซิโซล (oxisol soil) ที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์บัคไท จังหวัดไทเหงียน ประเทศเวียดนาม ซึ่งมี ปริมาณฟอสฟอรัส 3.12 ส่วนในล้านส่วน (ppm) ไนโตรเจน 2.12 มิลลิกรัมต่อดิน 100 กรัม และ ความเป็นกรดของดิน pH 4.65 เก็บข้อมูลน้ำหนักแห้งเหนือดิน น้ำหนักรากจำนวนปมและน้ำหนักแห้ง ปม ที่พืชอายุ 28 วัน (v4) (R2) 61 วัน (R5) และ 69 วัน (R6) ผลผลิตและส่วนประกอบ ของผลผลิตวัดที่ระยะเก็บเกี่ยวผลผลิต 84 วันหลังปลูก (R8) การประเมินการตรึงไนโตรเจน วัดโดยใช้วิธีวิเคราะห์การดูดน้ำเลี้ยงจากลำต้น ผลการทดลองพบว่า ผลผลิตถั่วเหลืองจะเพิ่มตามปริมาณปุ๋ย ถั่วเหลืองที่ไม่มีการใส่ปุ๋ย ไนโตรเจนจะให้ผลผลิตต่ำสุด 911 กก./เฮกตาร์ การใส่ปุ๋ยไนโตรเจน 25 กก./เฮกตาร์ระยะก่อน ปลูก เพิ่มผลผลิตระดับ 1,163 กก./เฮกตาร์ และการใส่ปุ๋ย 50 กก./เฮกตาร์ระยะก่อนปลูก สามารถเพิ่มผลผลิตได้ถึง 1,433 กก./เฮกตาร์ ผลผลิตของถั่วเหลืองจะมีการเพิ่มมากขึ้น เมื่อใส่ปุ๋ยไนโตรเจน 50 กก./เฮกตาร์ โดยแบ่งใส่ครั้งละ 25 กก./เฮกตาร์รองพื้นในระยะก่อน ปลูกและระยะ R1 หรือ R4.5 ผลผลิตจะเพิ่มขึ้นถึง 1,500 กก./เฮกตาร์ นอกจากนั้นผลผลิต ถั่วเหลืองสามารถเพิ่มผลผลิตได้สูงสุดถึง 1,689 กก./เฮกตาร์ เมื่อมีการเพิ่มปุ๋ยแต่งหน้าเป็น 50 กก./เฮกตาร์ในระยะ R1 ซึ่งเป็นการเพิ่มปริมาณไนโตรเจนทั้งหมด 75 กก./เฮกตาร์ รายได้สุทธิจากการผลิตถั่วเหลืองเพิ่มขึ้นตามอัตราปุ๋ยและเวลาการใส่ปุ๋ย อัตราปุ๋ย 25 กก./เฮกตาร์หรือ 50 กก./เฮกตาร์ ในระยะก่อนปลูก สามารถเพิ่มรายได้สุทธิประมาณ 1 และ 2.1 ล้านดง/เฮกตาร์ตามลำดับ การเพิ่มขึ้นของรายได้สุทธิ 0.6 และ 0.4 ล้านดง/เฮกตาร์ ทำได้โดยการใส่ปุ๋ย 50 กก./เฮกตาร์ โดยมีการแบ่งใส่ปุ๋ยรองพื้น 25 กก./เฮกตาร์ในระยะก่อนปลูก และใส่ปุ๋ยเพิ่มแต่งหน้า 25 กก./เฮกตาร์ในระยะ R1 กำไรสุทธิสูงสุด 7.4 ล้านดง/เฮกตาร์ ได้จากการใส่ปุ๋ยไนโตรเจน 50 กก./เฮกตาร์แต่งหน้าที่ระยะ R1 หลังจากมีการใส่ปุ๋ยรองพื้น 25 กก./เฮกตาร์ในระยะก่อนปลูก แต่ถ้ามีการใส่ปุ๋ยแต่งหน้าอัตรา 50 กก./เฮกตาร์ค่อนข้าง ช้าที่ระยะ R4.5 จะทำให้ได้กำไรสุทธิเท่ากับการใส่ปุ๋ยแต่งหน้า 25 กก./เฮกตาร์ที่ระยะ R1 หลังจากใส่ปุ๋ยรองพื้น 25 กก./เฮกตาร์ในระยะก่อนปลูก การสะสมน้ำหนักแห้งเหนือดินและการตรึงไนโตรเจนจะเพิ่มขึ้นตามอัตราการใส่ปุ๋ยและ ผันแปรตามช่วงเวลาในการใส่ปุ๋ย ปุ๋ยรองพื้น 25 กก./เฮกตาร์ในระยะก่อนปลูก สามารถเพิ่ม น้ำหนักแห้งถึง 27% และการใส่ปุ๋ยรองพื้น 50 กก./เฮกตาร์ เพิ่มน้ำหนักแห้งถึง 31% ถ้ามีการ ใส่ปุ๋ยไนโตรเจน 50 กก./เฮกตาร์โดยการแบ่งใส่เป็นปุ๋ยรองพื้น 25 กก./เฮกตาร์ในระยะ ก่อนปลูกและปุ๋ยไนโตรเจน 25 กก./เฮกตาร์ที่ระยะ R1 หรือ R4.5 น้ำหนักแห้งเพิ่มขึ้น 42% เมื่อมีการใส่ปุ๋ยแต่งหน้าเพิ่ม 50 กก./เฮกตาร์ที่ระยะ R1 จะทำให้น้ำหนักแห้งเพิ่ม ขึ้นอีก 7% แต่ถ้ามีการใส่ปุ๋ยแต่งหน้า 50 กก./เฮกตาร์ช้าจนถึงระยะ R4.5 ผลการสะสมน้ำหนัก แห้งจะให้ผลเหมือนกับการใส่ปุ๋ย 25 กก./เฮกตาร์ที่ระยะ R1 หรือ R4.5 ในความเป็นจริงแล้วปุ๋ยไนโตรเจนสามารถลดการสร้างปม ยกเว้นในระยะแรกของการเจริญ เติบโต (V4) เมื่อมีการใส่ปุ๋ยรองพื้นก่อนปลูกจะกระตุ้นให้เกิดการสร้างปม ผลของการใส่ปุ๋ย ไนโตรเจนต่อการลดการสร้างปมถั่วจะมีผลมากขึ้นในปริมาณไนโตรเจนที่สูงขึ้น แต่อย่างไรก็ตาม การแบ่งใส่ปุ๋ยรองพื้น 25 กก./เฮกตาร์ระยะก่อนปลูกและ 25 กก./เฮกตาร์ในระยะ R1 จะมีผล ในการลดการสร้างปมถั่วน้อยกว่าการใส่ปุ๋ย 50กก./เฮกตาร์ระยะก่อนปลูกในครั้งเดียวหมด นอกจากนั้นพบว่าการชลอการใส่ปุ๋ยแต่งหน้า 25 กก./เฮกตาร์ที่ระยะ R4.5 จะมีผลต่อการ ลดการสร้างปมถั่วน้อยกว่าการใส่ปุ๋ยแต่งหน้าในระยะ R1 ผลของการใส่ปุ๋ยไนโตรเจนต่อความสามารถในการตรึงไนโตรเจนจะขึ้นอยู่กับปริมาณ และช่วงเวลาการใส่ปุ๋ย ถั่วเหลืองที่ไม่ใส่ปุ๋ยไนโตรเจนสามารถตรึงไนโตรเจน 62 กก./เฮกตาร์ การใส่ปุ๋ยรองพื้นระยะก่อนปลูก 25 กก./เฮกตาร์สามารถเพิ่มปริมาณการตรึงไนโตรเจน 15% แต่ถ้าใส่ปุ๋ยรองพื้นด้วยปุ๋ยไนโตรเจน 50 กก./เฮกตาร์ ปริมาณการการตรึงไนโตรเจนจะลดลง 15% อัตราปุ๋ย 50 กก./เฮกตาร์โดยแบ่งใส่ครั้งๆ ละ 25กก./เฮกตาร์รองพื้นในระยะก่อนปลูก และระยะ R1 หรือ R4.5 พบปริมาณการตรึงไนโตรเจนเพิ่มขึ้นประมาณ 53% อย่างไรก็ตาม ถ้ามีการใส่ปุ๋ยแต่งหน้าในระยะก่อน R1 ปริมาณการตรึงไนโตรเจนเพิ่มขึ้นเพียง 15% มากกว่า ปริมาณการตรึงไนโตรเจนเมื่อใส่ปุ๋ย 50 กก./เฮกตาร์ในระยะก่อนปลูก เมื่อมีการใส่ปุ๋ย แต่งหน้า 50 กก./เฮกตาร์ที่ระยะ R1 หลังจากที่ใส่ปุ๋ยรองพื้น 25 กก./เฮกตาร์ในระยะก่อนปลูก ปริมาณการตรึงไนโตรเจนจะเท่ากับ 9% ซึ่งจะต่ำกว่าการใส่ปุ๋ยแต่งหน้า 25 กก./เฮกตาร์ ในระยะ R1 ส่วนการชลอการใส่ปุ๋ยแต่งหน้า 25 กก./เฮกตาร์ หรือ 50 กก./เฮกตาร์ ในระยะ R4.5 การตรึงไนโตรเจนจะให้ผลเหมือนกัน จะเห็นได้ว่า ปุ๋ยไนโตรเจนมีผลต่อการเพิ่มการเจริญเติบโตของพืช ผลผลิต และผลตอบแทน ทางเศรษฐกิจ ผลของปุ๋ยไนโตรเจนต่อการเจริญเติบโตของถั่วเหลืองและผลผลิตเมล็ดขึ้นอยู่ กับช่วงเวลาในการใส่ปุ๋ย ปุ๋ยไนโตรเจนมีผลทั้งต่อการเพิ่มขึ้นและลดลงของปริมาณการตรึง ไนโตรเจน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับปริมาณและช่วงเวลาการใส่ปุ๋ย